Corona en onderwijs: Coronafabriek Nederland

In aanloop naar de derde golf gaan de basisscholen weer open

Vooruitlopend op het Catshuisoverleg van zondag, mocht demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra afgelopen vrijdag alvast een cadeautje uitdelen. Na weken van enorme stress vanwege het thuisonderwijs, worden ouders eindelijk van hun loden last bevrijd: de basisschoolkinderen mogen weer naar school, iets waar ouders “reikhalzend” naar uit zouden kijken.

De NOS zat er bovenop: nog voordat het OMT advies door de OMT-leden gezien was, bracht de omroep het nieuws al naar buiten. Het nieuws werd door onbekende bron naar buiten gelekt. Uit onvrede over deze gang van zaken besloot het Bestuurlijk Afstemmingsoverleg Infectieziektenbestrijding (BAO) om het OMT advies niet te beoordelen op wenselijkheid en haalbaarheid. De crisisstructuur werd daarmee onderuit gehaald, maar dat weerhield het kabinet er niet van het besluit toch door te drukken: demissionair onderwijsminister Slob mocht bij Op1 de bijzonderheden vertellen.

[D]e huidige situatie [is] nog ronduit zorgelijk. Het RIVM heeft verschillende scenario’s voor versoepeling van de maatregelen doorgerekend, toegespitst op de heropening van onderwijs. Deze scenario’s leiden allemaal tot een forse toename van de druk op de zorg en zijn bovendien omgeven met zeer grote onzekerheidsmarges …

Brief Jaap van Dissel nav 98e OMT Advies

OMT Advies

Bij Op1 vertelde Arie Slob dat er absoluut geen sprake was geweest van politieke druk op het OMT om een positief advies af te geven voor het heropenen van de basisscholen. Volgens Slob werd het politieke besluit genomen op basis van de medische kennis van het OMT met betrekking tot de risico’s, onder andere het onderzoek naar de verspreiding van de Britse variant via een basisschool in Lansingerland. Op televisie mag je alles roepen blijkbaar, want de gemiddelde kijker duikt nou eenmaal niet in de onderliggende rapporten. Wat Slob zegt is dus sowieso waar.

Volgens Slob zou uit de onderzoeken blijken dat “…kinderen toch veel minder bijdragen aan de verspreiding van het virus, dat geldt ook voor de Britse variant.” Maar blijkt dat ook daadwerkelijk uit het OMT advies? Nee. In het OMT advies staat dat besmetting met de nieuwe VK-variant kan leiden tot meer transmissie van het virus vanuit kinderen, maar dat er geen aanwijzingen zijn dat kinderen eenzelfde rol spelen als bij influenza. Verspreiding via kinderen zal dus voorkomen, hoewel ze door het OMT niet als de grote motor van transmissie worden beschouwd.

Onderzoek naar kinderen in Lansingerland

“Het feit dat kinderen besmet met de VK-variant vaker klachten lijken te hebben, kan leiden tot meer transmissie van het virus vanuit kinderen, in vergelijking met het klassieke wildtypevirus. Kortom, het Lansingerland-schoolonderzoek toont dat kinderen besmet kunnen raken en, waarschijnlijk vaker dan na besmetting met de klassieke variant, ook klachten ontwikkelen. Deze klachten zijn over het algemeen milder dan die bij volwassenen. Besmette kinderen kunnen het virus doorgeven binnen een huishouden en ook op school, en waarschijnlijk mede doordat zij vaker klachten ontwikkelen, gaat die doorgifte wat sneller en uitgebreider dan bij het klassieke wildtypevirus; dit resulteert in een toegenomen Rt-waarde.”

98e OMT Advies

Over de epidemiologische situatie in Nederland laat het OMT er geen misverstand over bestaan: “De meest gunstige prognose betreft de situatie waarin de maatregelen die op dit moment gelden worden gecontinueerd. Met deze sombere voorspelling in gedachten, meenemend de zorgen rondom de mogelijkheid snel te kunnen vaccineren en de onzekerheid wat betreft de effecten van de huidige aangescherpte lockdown, met name op de verspreiding van de VOC 202112/01-variant, is de situatie kwetsbaar en de omstandigheden niet gunstig als uitgangssituatie om versoepelingen door te gaan voeren.”

Een aantal OMT leden acht de risico’s op dit moment te groot om positief over een versoepeling te willen adviseren. “Zij zouden de situatie liefst eerst nog een aantal weken willen volgen, onder voortzetting van de huidige maatregelen.” Het OMT tekent aan dat, op grond van de modelleringen, dit een reëel risico oplevert voor verdere toename van ziekenhuis- en IC-opnames. En dan komt het. Het OMT stemt toch in met een advies om het primair onderwijs en de kinderopvang te heropenen. Niet op biomedische gronden, maar op grond van “diverse maatschappelijke afwegingen”, ondanks de risico’s die dat met zich meebrengt op verspreiding van het virus. Geen (bio)medisch advies dus. En dat is gek, aangezien het OMT enkel bestaat uit “specialisten en experts met verschillende achtergronden en kennis over de desbetreffende ziekte”. Experts uit de (bio)medische vak- en kennisgebieden, geen experts in de antropologie of sociologie. Toch weet het OMT zeker dat er “dringend ruimte gewenst is voor perspectief en enige versoepeling” en dat dat gezondheidsrisico’s overstemt.

Mediahype bepaalt de maatschappelijke afwegingen

Als antropoloog vraag ik me af: hoe komen ze tot deze conclusie, want ik zie een veel complexer maatschappelijk plaatje dan het door (onder andere) de piepkleine Stichting Voor Werkende Ouders geschetste beeld dat de “vlaggen uitgaan en dat ouders massaal blij zouden zijn dat de kinderen weer naar school gaan, zodat ouders weer normaal thuis kunnen werken.”

Sinds april doe ik onderzoek naar de corona-epidemie in Nederland en inderdaad, ouders die “ernaar uitkijken dat kinderen weer naar school kunnen” kom ik in mijn onderzoek ook tegen. Maar de bezorgdheid overheerst. Zeker met de opkomst van de Britse variant. Bovendien spelen er heel wat maatschappelijke problemen rond het risico dat kinderen het virus mee naar huis nemen, waar je in de media nooit iets over hoort. De media bepalen het beeld en trekken zo’n piepkleine stichting met nauwelijks bereik en die geen enkel rapport publiceert, keer op keer van stal om maar te bevestigen: ouders zijn hun kinderen liever kwijt dan rijk. De werkelijkheid is heel gevarieerd en bovendien radicaal anders dan je uit de mediahypes rond kinderen tijdens coronatijd zou denken.

School is een wondermiddel

Ik krijg regelmatig het verwijt dat ik niets zeg over de veronderstelde leerachterstanden, toename van zelfmoordpogingen, een toename van ernstige eetstoornissen en andere problemen die met name jongeren zouden ondervinden door de coronamaatregelen. Deze problemen worden echter al uit ten treure belicht en wat we makkelijk vergeten: aandacht voor de kinderen en jongeren waar het gewoon goed mee gaat tijdens deze pandemie is er helemaal niet meer. Er ontstaat een verwrongen beeld van de situatie van kinderen en wie later de geschiedenis over de pandemie wil schrijven, kan haast niet anders dan concluderen dat het met alle kinderen van Nederland heel erg slecht gaat. En dat beeld, zie ik niet bevestigd in de werkelijkheid.

Omdat het debat zo enorm verhit is moet daar uiteraard de kanttekening bij; we mogen absoluut niet blind zijn voor jongeren met problemen. Maar zeg eerlijk: is les op school dan echt de enige oplossing die we voor hen kunnen bedenken? Sinds wanneer is school de oplossing voor werkelijk alles? En geloven we echt dat alle problemen onder jongeren als sneeuw voor de zon zullen verdwijnen zolang die schooldeuren maar weer opengaan? Geen eetstoornissen meer? Geen depressies meer? Poef, verdwenen? Of poef, weer een stukje uit het zicht van de ouders verdwenen? En is dat, indien het laatste het geval is, nou goed of juist niet? Grote problemen als een eetstoornis, of zware depressies ontstaan namelijk niet in een paar maanden tijd.

De pandemie vergroot problemen uit die vaak al bestonden en in sommige gevallen worden ze nu juist meer zichtbaar voor ouders. Voor sommige jongeren is het zelfs een geluk bij een ongeluk dat ze nu meer tijd met hun ouders doorbrengen. Voor kinderen die mishandeld worden geldt precies het tegenovergestelde, maar die kinderen zijn na schooltijd ook thuis bij hun mishandelende ouders. Dat was voor de meesten van hen ook al zo vóór de pandemie begon. Gelukkig voor hen is er nu aandacht voor. Of is dat wel zo gelukkig? Want eigenlijk worden ze slechts misbruikt als chantagemiddel om die schooldeuren weer te openen. Dat is niet nobel, maar vreselijk naar. Maar nu er toch aandacht voor hen is, grijp in en doe iets waar ze daadwerkelijk mee geholpen zijn. Van kijk-, luister- en leescijfers die de media over hun rug scoren, worden zij echt geen haar beter. Om maar te zwijgen van politici die het lot en leed van deze kinderen naar zich toetrekken in gladde verkiezingspraatjes.

“Toch leek tijdens de eerste lockdown het huiselijk geweld in kwetsbare gezinnen niet toegenomen, zo blijkt uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut. Het gaat om gezinnen die in beeld zijn bij Veilig Thuis vanwege vermoedens van huiselijk geweld. Voor de coronacrisis bleek in 50,3% van deze gezinnen dat er sprake was van veelvuldig of ernstig geweld. Na de lockdown ging het om 53,3 procent van de gezinnen. Dit verschil is niet significant.”

Onderzoek Verwey-Jonker Instituut – November 2020

Als je het kinderen zelf vraagt…

Uit het PraatMee onderzoek van het Nederlandse Jeugdinstituut ontstaat een ander beeld van de problemen die kinderen tijdens de coronacrisis ervaren. Omdat we het hier over het basisonderwijs hebben, licht ik deze groep eruit. Maar liefst “76 procent van de kinderen tot en met 12 jaar die de vragenlijst invulden, vond de afgelopen tijd soms ook positief. Het was bijvoorbeeld rustiger in de klas, en ze hadden meer tijd met hun ouders.” Is het dan allemaal pais en vree onder de kinderen? Nee. De meeste kinderen jonger dan 13 jaar (94%) vond de afgelopen tijd “ook niet leuk”. Niet omdat ze tijdens lockdown niet naar school konden, maar met name “het afstand houden, het minder zien van opa en oma en de angst voor het virus worden als negatief gezien”. 

Uit een quickscan van de Kinderombudsvrouw net na de intelligente lockdown bleek dat kinderen opvallend vaak voordelen van het coronabeleid zagen. Natuurlijk gaven de kinderen niet aan dat ze het aller- aller- allerliefst voltijds naar school willen. Ze vonden het tijdens de intelligente lockdown fijn om hun schoolwerk in hun eigen tempo te maken, ze hadden meer vrije tijd en zagen hun ouders vaker. Daarbij nam de stress in hun leven door de lockdown af. Geldt dat ook voor de kwetsbare kinderen? Volgens dit onderzoek wel. Omdat jeugdzorg minder vaak aanklopt, neemt dat spanning weg. Bij probleemgezinnen bleek veel druk verdwenen toen hulpverleners thuisbleven. Ten slotte waren er ook kinderen die juist blij waren om bij school weg te zijn: “degenen die uit de toon vallen bij hun klasgenoten of zelfs worden gepest, [werden] niet meer dagelijks geconfronteerd met hun problemen.”

Als je het de kinderen zelf vraagt, is een fijn en veilig thuis het belangrijkst.

Quickscan van de Kinderombudsvrouw

Veilige haven

De afgelopen maanden hebben we in de media door de strot geduwd gekregen dat kinderen jarenlange schade oplopen als ze niet naar school kunnen, omdat de school voor kinderen hun veilige haven is. Dat we ons niet heel hard op het hoofd krabben over deze stand van zaken, zegt veel over onze samenleving. Opvallend genoeg is er geen enkel onderzoek te vinden waaruit blijkt dat kinderen de school in grote getalen inderdaad als dé veilige haven in hun leven zien. Als je het de kinderen zelf vraagt, is een fijn en veilig thuis het belangrijkst. Voor veruit de meeste kinderen is hun thuis gelukkig ook fijn en veilig.

Het meest ongemakkelijke onderzoek naar het welzijn van kinderen komt van de Universiteit van Leiden. Waar de Raad van de Kinderbescherming en het Verwey-Jonker instituut geen toename zagen van kindermishandeling, zag de Universiteit van Leiden dat wel. Op basis van vermoedens van professionals in het onderwijs en kinderopvang die als informant fungeerden, zouden volgens het onderzoek naar schatting 40.000 kinderen tijdens de lockdown te maken hebben gehad met kindermishandeling. Bij een eerdere meting in 2017 ging het om 15.000 kinderen. Dat zou een forse stijging zijn, maar slechts bij 8,6% – of 3.440 kinderen – ontstond dat vermoeden tijdens de lockdown. Deze kwetsbare kinderen gaan tijdens de huidige algemene scholensluiting wel naar school voor noodopvang.

Dan is er nog één groep over: de kinderen die niet in beeld zijn bij de leerkracht, maar die wel kwetsbaar kunnen zijn. Dat is goed voorstelbaar, zeker niet ieder kind dat het thuis moeilijk heeft zal opvallen of hulp zoeken. Maar om hoeveel kinderen en jongeren gaat het dan eigenlijk? En staat dat aantal wel in verhouding met de gezondheidsrisico’s waar 1,5 miljoen kinderen en hun gezinnen aan blootgesteld worden? Stel dat het om nog eens grofweg 3.500 kinderen gaat. Daartegenover staan 3.647 kinderen die bij een pleeggrootouder wonen, wier levens een zeer dramatische wending kunnen krijgen als zij hun verzorger besmetten met het coronavirus. Bijvoorbeeld.

De samenleving zit complex in elkaar

Hoeveel kinderen er precies bij hun grootouders inwonen is niet bekend. Het CBS heeft één categorie voor kinderen die in een instelling wonen, samen met een broer of zus wonen en kinderen die (al dan niet samen met een ouder) bij de grootouders inwonen. In 2019 was dat 2,1% van alle kinderen. In 2019 telde Nederland bijna 3,4 miljoen kinderen jonger dan 18 jaar. Stel nu, en dan nemen we het even krap, dat 1% bij een grootouder inwoonde, dan hebben we het over 34.000 kinderen. Ook deze kinderen zijn als kwetsbaar aan te merken, aangezien hun grootouders een verhoogd risico lopen op een ernstig ziekteverloop als zij besmet raken. Die kinderen zijn van deze grootouders afhankelijk. Die kwetsbaarheid mag ook niet zomaar van tafel geveegd worden.

Bron: CBS

De manier waarop wij samenleven zit dus vele malen complexer in elkaar dan je zou denken. Verreweg de meeste kinderen wonen in een gezin met vader en moeder samen. Ongeveer 16% van de kinderen woont in een eenoudergezin. Dat zijn 544.000 kinderen die afhankelijk zijn van de zorg van één ouder. Wat als die ouder langdurig ziek wordt? Of sterft? De impact op deze kinderen zal enorm zijn. Tijdens een gezondheidscrisis moeten ook deze kinderen als kwetsbaar worden aangemerkt.

Eén op de drie Nederlanders is mantelzorger. Veel ouders van basisschoolleerlingen dragen naast de zorg voor hun kinderen, ook nog de zorg voor hun (schoon)ouders. Dat is zorg die niet zomaar overgenomen kan worden door formele zorgverleners, zoveel zorgpersoneel is er eenvoudigweg niet. Iets meer dan de helft van de ouders met baby’s en kleuters die gebruik maken van kinderopvang, laten de grootouders zeker 8 uur per week oppassen. Een derde van de ouders met kinderen in de basisschoolleeftijd, laten de grootouders 8 tot 12 uren per week oppassen.

Kantar – Effecten van de coronacrisis op de kinderopvang

Een aardig weetje overigens, is dat toen de basisschoolkinderen vanaf 11 mei weer naar de opvang mochten, slechts 1 op de 3 ouders weer evenveel gebruik zegde te gaan maken van de (kinder)opvang als voor de lockdown. Gezinnen zijn na 11 mei minder gebruik gaan maken van gastouderopvang en de BSO, maar betaalden wel gewoon door.

De gezinnen die minder gebruik wilden gaan maken van de (kinder)opvang wilden dit in 35% van de gevallen omdat ze de opvang konden vervangen door thuis te werken. Ruim 1 op de 3 gezinnen wilde ook (misschien) niet meer evenveel gebruik gaan maken van de (kinder)opvang als voorheen. Hoeveel ouders hangen dan daadwerkelijk de vlag uit dat de kinderen weer naar school mogen? Dat zal in de praktijk wel meevallen.

De ouders hebben het moeilijker dan de kinderen

Vergeleken met de kinderen, hebben de ouders het wel moeilijker met de situatie dan hun kroost. Uit een peiling van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid blijkt dat een groot deel van de ouders de opvoeding momenteel als moeilijk ervaart. Bij de peiling in juni gaf de helft van de ouders aan uit balans te zijn “als het gaat om de balans tussen draagkracht en draaglast in de opvoeding van het kind”. Bijna de helft van de ouders vindt het volgens die peiling moeilijk om veranderingen en plotselinge gebeurtenissen op te vangen, waar dat voor de crisis 7,5% was.  

Uit onderzoek van Opvoedinformatie Nederland, Ouders & Onderwijs en Kassa blijkt dat ouders over het algemeen wel tevreden zijn met de maatregelen die scholen hebben genomen. “Twee op de drie ouders geeft aan tevreden te zijn met hoe het afstandsonderwijs door de school werd ingericht. Daarnaast is 70 procent van de ouders tevreden over het contact met de leraar in deze periode.” Wel ervaarden meer ouders (54%) meer stress door het afstandsonderwijs, terwijl 27% minder stress ervaarde. Van deze ouders denkt 40% dat hun kind minder goed leerde dan vóór de lockdown.

Resumerend: 76% van de kinderen vond de intelligente lockdown ook positief, terwijl 54% van de ouders meer stress ervaarde. Al met al, valt het mee. En dat iets minder dan de helft van de ouders níet meer stress ervaarde, mag ook best aangetekend worden.

Hoe ouder de jongere, hoe moeilijker de coronacrisis

In de leeftijdsgroep 13 tot 18 jaar zijn vooral de studie en de voortgang daarvan (40%) en het sociale leven (44%) punten van zorg. Veel jongeren (85%) uit het MBO hebben moeite met de coronamaatregelen. Vooral vanwege de invloed van de maatregelen op hun sociale leven en omdat spanningen thuis kunnen oplopen.

23% van de studenten ontvangt sinds de coronacrisis minder inkomsten uit arbeid. 40% van de bijna 15 duizend ondervraagde mbo-studenten kon minder werken of verloor zijn of haar bijbaan vanwege de coronacrisis. Bijna 40% geeft aan ondersteuning nodig te hebben om niet in financiële problemen te komen. Ongeveer 20% van de studenten maakt zich serieus zorgen over zijn/haar financiële situatie: “Studievertraging en het moeilijk vinden van werk en stages zorgen ervoor dat studenten minder snel aan een inkomen komen.”

Dus niet alleen school en opleiding vormen toch een behoorlijk probleem voor jongeren, met name hun sociale leven ligt stil en daarnaast worden zij economisch hard getroffen. Vergeleken met januari 2020, voor corona dus, is de werkloosheid onder jongeren gestegen met 3,8%. Hoe langer de pandemie voortduurt en hoe langer er restricties op de samenleving zullen zijn, hoe groter de problemen voor jongeren zullen worden. Die problemen los je niet op door de (basis)scholen open te gooien. Want zolang zij geen (bij)baan kunnen vinden omdat nog veel sectoren op slot zitten en de werkgelegenheid voor hen achteruitgaat, zullen zij problemen ondervinden in hun ontwikkeling naar zelfstandigheid. Jongeren of jongvolwassenen boven de 18 kunnen zelfs in serieuze financiële problemen terechtkomen.

Testen en vaccineren van onderwijspersoneel

Bij deze besmettingsgraad en met de dreiging van de Britse variant die bovendien bescherming tegen ziekte door vaccinatie toch onzeker maakt, levert het openen van de basisscholen eigenlijk vooral problemen op. De kwetsbare kinderen mochten al naar de noodopvang. De aantallen kinderen in gezinnen met een kwetsbare ouder, die opvang nodig hebben van een grootouder, die met hun grootouders onder 1 dak wonen, die bij ouders wonen die mantelzorger zijn voor een oudere met een kwetsbare gezondheid of die zelf ziek kunnen worden, zijn vele malen groter dan het aantal kwetsbare kinderen in de basisschoolleeftijd die ‘buiten beeld’ zijn. Iets meer dan de helft van de ouders vindt het zwaar, maar gezien de tevredenheid van de kinderen blijkt dat zij het toch goed doen.

Maatregelen in het onderwijs zijn aardig bedacht, maar wat extra testen en voorrang bij vaccineren zal verspreiding via scholen niet voorkomen. In de eerste plaats natuurlijk omdat die vaccins nog lang niet voor handen zijn. Maar daarnaast biedt noch testen, noch een vaccinatie een veiliger werkomgeving. Testen en vaccinatie bieden beiden geen bescherming tegen besmetting en bieden dus – om er maar een oude favoriet in te gooien – schijnveiligheid. Het voorkomt dat een leerkracht lang thuis moet zitten of – in het geval van een vaccin – zelf niet meer ernstig ziek zal worden. Maar beide middelen bieden geen preventie. Testen voorkomt de besmetting niet en een vaccin ook niet, de besmette leerkracht weet dan snel of hij besmet is geraakt en wordt dan zelf niet ernstig ziek, maar hij draagt het nog steeds over op zijn gezin, die daar nog wel ernstige klachten van kunnen krijgen. En die gezinsleden kunnen het ongemerkt weer doorgeven aan anderen. Via mantelzorg aan de oudere ouders bijvoorbeeld, op bezoek bij een oudere in een verpleeghuis, of bij een broertje of zusje woonachtig in een instelling.

Voor zowel kinderen, hun ouders als hun leerkrachten zijn er ook andere manieren te bedenken om kinderen dat stukje sociale ontwikkeling mee te geven (denk aan buitenactiviteiten of sportwedstrijdjes) en in kleinere groepjes de nodige instructie-uren op school te bieden. Of misschien zijn er gepensioneerde leerkrachten die het leuk vinden dat digitaal te bieden. Of ouders, studenten, rekenwonders, wie dan ook met een talent voor uitleggen en wat persoonlijke aandacht, die bij willen springen om kinderen digitaal uitleg te geven bij het thuiswerk. Als de samenleving het welzijn en welbevinden van kinderen echt zo belangrijk vindt, zullen er vast ergens kantoren of horecagelegenheden met goede ventilatie zijn die ruimte ter beschikking willen stellen. Ik kan tientallen oplossingen bedenken, en waar een wil is, is een weg. Maar is die wil er eigenlijk wel?

Human Capital

Ik durf te stellen: nee, die wil is er niet. Dat het niet om het welzijn en welbevinden van kinderen gaat, is eenvoudig af te leiden uit de onvrijwilligheid om aan fysiek onderwijs deel te nemen. Als het het kabinet echt om de kinderen zou gaan, dan zou er een vrijstelling van schoolplicht komen voor kinderen die het thuis juist wel goed doen en zich juist beter voelen bij thuisonderwijs. Voor kinderen die vooral het contact met opa en oma missen. Voor kinderen met ouders in een risicogroep, of kinderen die zich gewoon zorgen om hun eigen gezondheid of dat van hun familieleden maken. Stel dat er dan toch leerachterstand optreedt, dan kan de school met de ouders overleggen over een jaartje doubleren. Zo erg is dat niet in crisistijd.

Leerachterstanden hebben sowieso niets te maken met de algemene ontwikkeling van kinderen. Ze hebben te maken met de complexe inrichting van onze maatschappij, onze wens die maatschappij te behouden zoals die is en kinderen vol te stoppen met de kennis waar wij van vinden dat ze erover moeten beschikken. Dat kan ook anders. We zouden bijvoorbeeld een hogere beloning kunnen geven aan de praktische beroepen, waardoor kansenongelijkheid ineens heel anders bekeken kan worden. Maar ook het onderwijs zelf kan anders ingericht worden. In Zweden bijvoorbeeld, of in Noorwegen, gaan kinderen pas naar de basisschool als ze zeven jaar zijn en halen die zogenaamde ‘achterstand’ (in vergelijking met de cognitieve vaardigheden met kinderen in landen waar kinderen eerder beginnen) binnen twee jaar in. De Noorse schoolsystemen staan bovendien hoger aangeschreven dan het onze. Leerachterstand is uiteindelijk een uitvloeisel van een systeem: het is een norm te behalen binnen een bepaald tijdsbestek. En die norm is niet vastgesteld op basis van de optimale ontwikkeling van kinderen, maar opgesteld op basis van maatschappelijke wenselijkheid. Laten we rustig aan doen. Ieder mens kan zich voorstellen dat het niet veel uitmaakt of een kind van tien jaar vandaag leert hoe je 1/3 x 2/4 uitrekent, of over een paar maanden.

Leerachterstanden hebben vooral te maken met de malle molen van de human capital fabriek. Kinderen moeten worden klaargestoomd voor de arbeidsmarkt. Ieder jaar dat zij vertraging oplopen, kost geld of levert praktische problemen op. Veel van die problemen zullen oplosbaar zijn; zo kunnen gepensioneerden tegen een aantrekkelijke beloning misschien een jaar langer doorwerken om tekorten in gespecialiseerde beroepen op te vangen. Dat prijskaartje is een habbekrats vergeleken bij de economische schade die we nu oplopen door lange perioden van restricties. Een verlies of vertraging in de opbouw van human capital kan echter ook tot stagnatie van economische groei leiden, waardoor er in de toekomst vermindering van welvaart kan ontstaan. En dat zijn serieuze problemen, die echter wel in het perspectief geplaatst moeten worden waar ze horen: het economische. Daar mogen de knappe koppen zich over buigen, want verlies van human capital door longcovid, door demotivatie voor een bepaald beroep, door burn-out en trauma, misschien zijn dat wel veel grotere problemen voor ons human capital dan afstandsonderwijs.

Dat human capital de voornaamste reden is dat het kabinet de scholen als laatste wil sluiten en als eerste weer wil openen, is overigens geen hypothese. Dit blijkt uit overheidsdocumenten:

“Onderwijs is de sector waarvan sluiting de grootste negatieve maatschappelijke en economische effecten met zich meebrengt. Op korte termijn, omdat ouders beperkt thuis kunnen werken. Op langere termijn, omdat er minder opbouw van human capital plaatsvindt, en de ongelijkheid toeneemt. Een sluiting van scholen nu betekent zeer waarschijnlijk dat er op zijn vroegst in januari wordt heropend, gezien de naderende kerstvakantie.”

Memo Catshuis briefing van 25 oktober

Coronafabriek Nederland

Als de besmettingen weer oplopen, is het een realistisch scenario dat de scholen eerst open-dicht-open-dicht en misschien zelfs weer allemaal dicht moeten en dat er dan zelfs voor de kwetsbare leerlingen geen onderwijs meer verzorgd kan worden. Hoe langer het virus de kans krijgt te muteren, hoe groter de kans wordt dat de huidige vaccins in ieder geval een update nodig hebben. Of wie weet, zijn ze straks gewoon niet meer werkzaam tegen nieuwe varianten. En dan begint alles weer van voren af aan. Die vaccins komen nu druppelsgewijs binnen, we zien hoe tergend langzaam het gaat. Willen we echt het risico lopen dat deze vaccins straks de vuilnisbak ingaan en we weer een jaar of langer achterop zijn?

Met de heropening van de basisscholen in deze situatie win je weinig en je verliest veel. Het zal mensenlevens kosten en veel langdurig zieken opleveren. Onder hen ook kinderen. De scholen dragen bij aan de verspreiding en zorgen dus automatisch voor een verlenging van de periode van restricties. Een langere lockdown, grotere schade aan de economie, en uiteindelijk zullen die faillissementen toch komen. Minder werkgelegenheid en de rekening van de coronacrisis, die mag deze generatie dan ook nog eens betalen.

Sommige ouders hebben nu meer geldzorgen dan voorheen. Hoeveel van die ouders zullen dat uiteindelijk op hun kinderen afreageren? Hoeveel kinderen komen er in slechte financiële omstandigheden terecht? Hoe zal dat uitwerken op hun schoolprestaties en hun kansengelijkheid? Jongeren en jongvolwassenen zitten nog langer thuis. Ouders zitten thuis. Kinderen kunnen niet naar hun grootouders. In principe. Maar ze kunnen naar school. En daar is dan ook meteen alles mee gezegd. Verjaardagsfeestje? Nee. Op schoolreisje? Uitvoering? Sportwedstrijden? Bioscoop? Eindmusical? Schoolvoetbal? Paasontbijt? Koningsspelen? Nee, nee, nee, nee. nee. Naast school is bijna alles nee. En dat voor een hele lange tijd. Zeg, beste ouders. Denken jullie nou echt dat dat het waard is?

Leven met het virus

Hoe langer de pandemie voortduurt, hoe groter de problemen zullen worden. Meer onrust, meer stress, meer burn-out (vooral in de zorg), meer rouw, meer trauma’s, meer persoonlijke drama’s omdat familieleden bijvoorbeeld niet in het huis van een overleden partner/ouder mogen blijven wonen, meer faillissementen, meer werkloosheid, meer rellen, meer polarisatie. Hoe dan ook, kinderen hebben dan misschien geen leerachterstand meer, maar ze komen in een samenleving terecht waar ze struikelen over de ellende en de problemen.

En hoe zit het voor hen straks met de doorstroom naar een vervolgopleiding? Want daar zal het gaan stagneren. Hebben ze nu ondanks alles door moeten werken op school om aan het einde van de rit toch met diploma deflatie te maken te krijgen? Wat waarschijnlijk al het geval zal zijn voor de ook nog jonge mensen die momenteel een vervolgopleiding volgen. We offeren heel wat op voor primair onderwijs op school. Waar het OMT een zeer zorgelijke situatie ziet op (bio)medisch vlak, zie ik die op maatschappelijk vlak. En inderdaad er is ‘dringend ruimte gewenst voor perspectief’, maar wel met een lange termijn visie. Niet het soort perspectief dat gebaseerd is op de hypes in de media en waar politici wat kiezers mee binnen denken te kunnen harken.

Het demissionair kabinet zal moeten kiezen. Het is niet toevallig dat samen met het nieuws over de heropening van de basisscholen gelijktijdig de discussie over ‘dor hout’ weer oplaait. Dat is namelijk precies wat het kabinet uitstraalt. ‘Leven met het virus’ zoals het kabinet dat noemt. Of zoals de strategie oorspronkelijk genoemd werd: het virus ‘gecontroleerd uit laten razen‘. Dat was al een zeer onverstandige keuze, maar met de verschillende varianten op de loer om de samenleving over te nemen en misschien nog wel verder te muteren, is het echt geen optie meer.

Met de basisscholen open zonder werkelijk adequate maatregelen, wordt Nederland één grote coronafabriek. Samenwerkend aan het human capital van de toekomst, terwijl het nù aankomend human capital nu geld moet lenen om opleiding of studie te betalen, en zit weg te kwijnen voor onbepaalde tijd. In de afgesloten sectoren zit veel kapitaal, zowel menselijk als niet-menselijk, dat verloren dreigt te gaan. Het is sparen voor een Nederlandse virusvariant en een kwestie van tijd totdat de vaccins niet meer werken. En sparen voor heel wat financiële ondersteuning voor mensen die omvallen. Dat is het ‘redden’ van – wat men vermoedt maar niet zeker weet – een paar duizend kinderen die niet in beeld zijn maar wel kwetsbaar en die we blijkbaar niet op een andere manier kunnen bereiken of helpen (hoeveel moeite of geld mag dat eigenlijk kosten?), uiteindelijk best waard.

PS. Die ventilatie voor de scholen, staat dat eigenlijk nog op de planning?

Kopfoto: jcomp/freepik.com

Angst

In deze blog wordt suicide benoemd. Bedenk voor je zelf of het handig is om te lezen op dit moment. Denk je aan zelfmoord? Bel 113 zelfmoordpreventie

We spreken maart 2020. Ik ben heel erg bang. De begeleiding van mijn toenmalige huis

kondigt strenge coronamaatregelen af. Strenger dan het RIVM voor de rest van Nederland Stelt. Ik ben bang. Heel bang. De begeleiding doet bozig, iets wat me triggert. Ik stel ook regels op. Geen personeel meer in mijn huis. Basta, wie weet waar zij allemaal geweest zijn

Inmiddels woon ik daar niet meer. Nog iedere nacht schrik ik wakker, ze komen toch niet he?

Ondertussen ben ik nog steeds bang voor corona. Al bijna een jaar ben ik bang, met zulke grote uitschieters dat ik er suicidaal van wordt. Ik wil dan niet meer leven met de angst en dat neemt het helemaal over.

In het dagelijks leven is het enigzins stabiel, maar zodra corona dichtibij komt, bijvoorbeeld een tijdje geleden toen mijn oma (die ik niet gezien had) getest moest. Ik draaide compleet door en kon alleen nog maar schreeuwen. Dit is mijn realiteit. Mijn huisarts is op de hoogte, hij kan me niet geven wat ik het hardste nodig heb, namelijk een prik. Zijn handen zijn gebonden. ” gelukkig:” zit ik in de risiocgroep – 60. DIe prik kan vast niet lang meer duren, toch? #VergeetOnsNietHugo

Factcheck van een Factcheck gefactchecked (ofzo)

Al weer een paar weken geleden verscheen er een stuk op de website van Forum Democratie. Hierin werd gereageerd op de factcheck uitgevoerd door EenVandaag op een interview met Thierry Baudet bij Op1. Een factcheck van een factcheck dus.

https://www.fvd.nl/presenteerde-baudet-vijf-onwaarheden-tijdens-uitzending-op1

Ik heb nog nooit een factcheck van een factcheck gefactchecked. Dus dat leek me ook wel eens leuk. Dit wordt wel weer een lang stuk, en dus geen Twitter draadje, want er is een hoop mis in het stuk van Forum voor Democratie. En ik vind: als je iets voor het eerst doet, dan moet je het ook meteen goed doen.

Laten we beginnen bij het begin. Thierry Baudet heeft volgens EenVandaag 5 claims gedaan tijdens zijn interview die niet klopten. In het stuk van Forum van Democratie worden die één voor één behandeld. Plus een bonus claim. Laat ik dat ook doen. Om het een beetje leesbaar, en behapbaar, te houden ga ik per blog één stelling behandelen.

Uitspraak 1: “Onder de 70 is er eigenlijk niks aan de hand.”

De eerste claim die wordt ingebracht is dat de ziekenhuizen momenteel helemaal niet vol zouden liggen met mensen tussen de 55 en 70.

Even voor de duidelijkheid: dit zijn de gemiddelde leeftijden van mensen die in het ziekenhuis opgenomen worden volgens het RIVM in oktober:

1e golf 67 jaar.
2e golf 63 jaar. 

Bron: 

Stichting Nice komt tot de volgende gemiddelde leeftijd voor patiënten op de IC:

En in getallen de cumulatieve IC-opnames tot nu toe, en het percentage van het totaal. Zoals u kunt zien is maar liefst 64,44% van de mensen op de IC jonger dan 70 jaar. In totaal 3.425 mensen jonger dan 70 hebben op de IC gelegen met Covid19. Op dit moment is een slordige 45% van de totale IC-opnames in de leeftijdsgroep 55 tot 70 geweest.

Leeftijdoverlevers ICoverleden ICnog in ZKHTotaal% Totaal
<401781492013,78%
40-451011021132,13%
45-5023828112775,21%
50-5538353194558,56%
55-60520993565412,30%
60-655961955084115,82%
65-705492874888416,63%
70-7555742354103419,45%
75-802903282964712,17%
80-856511471863,50%
>856170230,43%
TOTAAL348315682645315100%

Bron: Stichting NICE

Dan even naar de totale ziekenhuisopnames (voor de volledigheid). In de onderstaande grafieken ziet u:

  1. Leeftijdsverdeling over totale pandemie (40% < 70, 31% 50-70 jaar oud)
  2. Leeftijdsverdeling over laatste 4 weken (50% < 70, 37% 50-70 jaar oud)

Bron: AlleCijfers.nl

Wat valt op:

Ten eerste is de druk op de ziekenhuizen zo hoog dat mensen van oudere leeftijd al relatief minder opgenomen worden. Immers, hun totale aandeel daalt van 50% naar 40% nu het druk is.

Daarnaast worden ouderen veel minder vaak opgenomen op de IC. Immers, in het totale aantal opnames in het ziekenhuis (IC + regulier) is hun aandeel veel groter dan in de IC opnames. Niet omdat ze niet komen te overlijden, veel ouderen overlijden op de reguliere afdelingen, maar omdat het op de IC’s ook gewoon te druk is. En omdat de kans dat ouderen nog goed uit een IC-behandeling komen, het is immers lichamelijk zwaar belastend, relatief klein is.

Normaal gesproken heeft NL zo’n 1150 IC-bedden die gemiddeld voor 70-75% bezet zijn. Dit komt neer op 800 – 860 patiënten. De IC-bezetting schommelt echter al tijden rond de 100% van deze capaciteit (en rond de 80% van de opgeschaalde capaciteit van ongeveer 1350 bedden). Meer mensen kunnen er simpelweg niet langdurig worden opgenomen, omdat hiervoor het personeel niet beschikbaar is.

Bron: LCPS

Conclusie:

  1. De ziekenhuizen liggen vol. Met name de IC
  2. De helft van alle Corona ziekenhuisopnames is jonger dan 70.
  3. 65% van alle IC-opnames is jonger dan 70.

Dan een opmerkelijke claim. Er zouden in totaal “zo’n 600 van de 14 miljoen mensen onder de 65 aan Corona” zijn overleden in 2020.

Ten eerste: we hadden het over mensen onder de 70, niet onder de 65. Dat is al één fout.

Ten tweede: de getallen kloppen niet. Volgens het RIVM is dit de leeftijdsverdeling van de overledenen aan Corona, in een grafiek en in harde getallen.

LeeftijdsgroepManVrouwTotaal Corona
0-4101
5-9000
10-14000
15-19202
20-24202
25-29404
30-34426
35-3910515
40-4414216
45-49292251
50-546139100
55-5911453167
60-64197102299
65-69385211596
70-747824531235
75-7912957041999
80-84160711642771
85-89162314963119
90-9480712082015
95+203561764
Overleden aan Corona tot nu toe volgens RIVM

Er zijn in totaal 663 mensen < 65 jaar overleden aan Corona (afgerond dus 700 en niet 600), maar veel belangrijker nog, er zijn 1.259 mensen onder de 70 gestorven aan Corona.

EDIT 02-02-2021:
Een oplettende lezer wees mij erop dat bovenstaande cijfers NIET de cijfers zijn van 31 december 2020. En dat klopt. Ik heb de cijfers van 26 januari gebruikt. Waarom? Omdat vorig jaar Corona in januari en februari niet bestond, terwijl er natuurlijk in die maanden wel verkeersdoden vielen. Dus heb ik voor de Corona slachtoffers de meest recente cijfers gebruikt op het moment van schrijven, wetende dat de cijfers dus eigenlijk nog 5 weken oplopen. Op moment van schrijven, 2 februari om 13:49, is het aantal slachtoffers onder de 70 al opgelopen naar 1.287.
Op 5 januari (eerste nieuwe dataset na 31-12) was het sterftecijfer onder de 70 1.215.

Vervolgens gaat men door met vertellen dat er in Nederland per jaar ongeveer 700 mensen doodgaan aan een auto-ongeluk. Ook dat klopt niet. 

Bron: SWOV

Het gaat hier om 661 doden (ziet u dat dit getal nu wel naar boven wordt afgerond), en dat is het totale aantal verkeersslachtoffers in 2019. Dus inclusief wandelaren, fietsers, trein, metro, paardenkar, etc. En inclusief de groep 70+.

Gelukkig weten we ook hoeveel verkeersslachtoffers er zijn gevallen in deze groep, namelijk 249. Halen we die ervan af (we hadden het immers over de groep < 70 jaar), dan blijven er nog 412 over. 

Met andere woorden: de kans dat u als Nederlander onder de 70 komt te overlijden aan Covid19 is dus drie keer groter dan dat u komt te overlijden aan een verkeersongeval.

Maar goed, laten we eens verder differentiëren. Want “alles onder de 70” is natuurlijk een beetje een grote groep. Hier haal ik even wat cijfers bij CBS op, en voeg die toe aan de gegevens omtrent het aantal Corona-doden. Dan komen we op de volgende tabel:

LeeftijdsgroepTotaal CoronaTotaal NL 2019VerkeersdodenTotaal %Verkeersdoden %
0-419851,01%19,96%
5-904940,00%0,00%
10-1406640,00%0,00%
15-192216370,92%5,40%
20-242329610,60%3,28%
25-294370431,07%9,30%
30-346466301,27%19,99%
35-3915622322,35%46,84%
40-4416969221,62%72,67%
45-49511804252,75%203,78%
50-541003206263,02%384,17%
55-591675268403,07%417,18%
60-642997738373,72%807,30%
65-6959611153395,07%1526,22%
Sterfte aan Covid19 in relatie tot sterfte aan verkeersongevallen in 2019

Bron: CBS Statline

In de kolom “Totaal NL 2019” vindt u alle overledenen per leeftijdsgroep in 2019. In de kolom “Verkeersdoden” vindt u alle overledenen als gevolg van een verkeersongeval in 2019 (alle verkeersongevallen dus, niet alleen auto-ongelukken).

De vijfde kolom laat het (fictieve) groeipercentage zien van het aantal overledenen per leeftijdsgroep. Gezien de kleine aantallen, en daarmee grote fluctuaties, laten we de jongsten even buiten beschouwing. Maar vanaf ongeveer 15 jaar klimt het percentage extra doden per leeftijdsgroep van 1% gestaag op naar 5%. Met andere woorden: voor iedere 100 mensen in de leeftijd van 65-69 jaar die komt te overlijden, overlijden er als gevolg van Corona 5 extra. 

Maar let op, dat gaat over ALLE doodsoorzaken. Van verkeersongelukken, tot moord en doodslag, tot ongelukken op het werk, hart- en vaatziekten, etc, etc.

Kijken we naar één enkele doodsoorzaak, verkeersongelukken, dan zijn de getallen eigenlijk best beangstigend.

Voor iedere 100 verkeersdoden in de leeftijdsgroep 65-69 jaar overlijden er 1.526 mensen aan Corona.

Hoezo loopt u geen risico?

Forum gaat nog even lekker door met de volgende teksten:

Het zal gerust kloppen dat op het moment van schrijven 1.821 mensen in het ziekenhuis lagen. Maar dat is natuurlijk een dagopname. In totaal hebben er volgens het RIVM / Stichting NICE 38.818 mensen in het ziekenhuis gelegen. Dat is 0,226% van de bevolking. 

En wellicht denkt u “dat is toch ook niet veel?”, nou dat is niet helemaal waar. Ten eerste is het ruim 20x groter dan wat Forum hier schrijft. En ten tweede, opnieuw kijken we naar totalen. Als we bijvoorbeeld weer kijken naar enkel verkeersongevallen liggen de verhoudingen totaal anders.

In 2018 (jongere cijfers zijn niet beschikbaar) zou dit, voor alle leeftijden,

OorzaakAantalPercentage COVID
Covid1938.818
Totaal 20181.133.2103,43%
Verkeersongevallen22.785170,37%

Bron: CBS Statline

Met andere woorden: de kans dat u door Corona in het ziekenhuis komt is aanzienlijk. 3,43 van de 100 klinische ziekenhuisopnamen zouden Covid19-gerelateerd zijn. En de kans dat u met Covid19 in het ziekenhuis eindigt is 1,7 x groter dan de kans dat u in het ziekenhuis komt als gevolg van een verkeersongeluk.

De claim dat 71% van de patiënten in het ziekenhuis ouder is dan 60 klopt wel. Maar daar ging de stelling niet over. De stelling ging over mensen onder de 70. En dan is het even verdeeld: 50% van de patiënten in het ziekenhuis is ouder dan 70 en 50% jonger dan 70.

Conclusie

Het aantal slachtoffers door Corona onder mensen < 70 jaar wordt door Forum 2x lager voorgesteld dan in werkelijkheid. 
Het aantal slachtoffers door verkeersongevallen wordt juist de helft opgeplust.

Hierdoor klopt de gehele vergelijking niet meer. Er is zeker een aanzienlijk groter risico om in het ziekenhuis te geraken of zelfs te komen overlijden door Corona als het vergeleken wordt met één willekeurige andere doodsoorzaak, zoals verkeersslachtoffers (en niet ALLE doodsoorzaken).

De risico’s zijn met name groter voor de groep tussen de 50 en 70 jaar. Zowel om in het ziekenhuis te belanden, als om te overlijden aan de gevolgen van Covid19.

Tussenstand FvD – EenVandaag: 0-1

Het Nederlandse corona contactonderzoek gaat fout

Mijn wens op m’n 30ste verjaardag is dat de corona-aanpak anders wordt. Ook voor komende pandemieën. Doel moet zijn: zero covid. Ik heb corona gehad en er gaat iets essentieels fout bij het contactonderzoek. Zie het virus als vuur en de mens als een luciferstokje. Alleen als wij het doorgeven kan het vuur blijven branden, anders dooft het uit. Het Nederlandse contactonderzoek in december 2020 gaat niet helpen.

De WHO adviseert om bron en contactonderzoekers te laten bellen naar je contacten bij een positieve test waar je binnen 1,5 meter of meer dan 15 minuten bij in de buurt bent geweest en ze 14 dagen lang iedere dag te bellen om te monitoren. Is dat gebeurd? Nee! Veel werk? Ja! Als het er voor zorgt dat die contacten extra voorzichtig doen en het niet verspreidt, dooft het vuur. Zo zorg je voor minder zieken, doden en economische schade. Misschien is het nu te veel, maar beste bron en contactonderzoekers begin ergens en doe zoveel mogelijk.

Is het bij mij uitgezocht? Nee! Sterker nog ik ben er zelf achter gekomen hoe ik covid waarschijnlijk heb gekregen door het zelf aan mijn contacten te vragen. Heeft de bron en contactonderzoeker contact gelegd met mijn contacten? Nee! Gelukkig heb ik niet kunnen achterhalen dat ik iemand heb besmet.

Mijn les: het is een stuk lastiger om je eigen contacten te overtuigen als contact in plaats van een onderzoeker. Mensen denken dat het je eigen schuld is dat je het hebt opgelopen (slechte ventilatie zou weleens een rol kunnen spelen), jij het niet kan hebben gekregen en niet kan doorgeven. Ieder mens is voor het virus een luciferstokje op zoek naar nieuwe brandstof. Belangrijkste les: ga goed contactonderzoek doen! Zodat het virus geen nieuwe brandstof vindt om voort te branden. Iedereen is er klaar mee, maar volgens mij kunnen we het beter aanpakken!

Thomas Harteveld
Dit bericht verscheen eerder op Facebook

Beeld: freepik

Waarom ben je boos?

Deze week ging ik weer eens los. Het gebeurt me wel vaker. Deze keer ging het om de steeds luidere roep eerst andere mensen dan de primaire doelgroep (iedereen die verhoogd risico op overlijden) te vaccineren, om verschillende redenen. De meeste redenen zijn een variant op één van de volgende twee argumentaties:

  1. Bij vaccinatie van 50-70 jarigen zijn meer levensjaren te winnen / meer de zorg te ontlasten dan wanneer je begint met de oudsten.
  2. Om heel belangwekkende redenen voor een bepaalde groep mensen moet diezelfde groep voor.

Beide argumentaties zijn fout. En veel belangrijker, ze negeren de afspraken die we als samenleving hebben gemaakt in Maart.

Ons sociale contract

Het sociaal contract is de filosofie dat de legitimiteit van het gezag van de staat over het individu voortkomt uit een contract dat tussen beiden is afgesloten. Veelal is dit impliciet en wordt dit hypothetische contract in het verleden geplaatst.

(bron: Wikipedia)

Het concept van een sociaal contract bestaat wel degelijk. Ik dacht dat politiek, en in bredere zin democratie, een vorm van sociaal contracteren is. Politici beloven dingen, wij kiezen uit de verschillende opties degenen die we het beste vinden, zij doen min of meer wat ze beloofd hebben. Soort van…

Ons sociale contract voor de Corona pandemie is in ieder geval vrij simpel: we sturen op maximale zorgcapaciteit, tot we groepsimmuniteit bereiken. Op de “natuurlijke” wijze, of door middel van vaccinatie. In de tussentijd “beschermen” we de ouderen met een muur, ring, slotgracht, mijnenveld of gewoon een grote hamer. En zij zonderen zich af.

Ik ben vader van en mantelzorger voor mensen in de risicogroepen. Ik was, en ben, het niet met deze strategie eens. Naar mijn bescheiden mening zou het elf-na-rijkste land van de wereld meer moeten kunnen doen voor haar inwoners dan “op hoop van zegen” beleid. Voor mij is het het toppunt van egocentrisme om juist op het moment dat zwakkeren in de samenleving hulp nodig hebben ze te laten stikken. Vrij letterlijk trouwens. Omdat het te veel moeite is.

Maar ja, de meerderheid kiest. Of in dit geval: de afgeleide vorm van de meerderheid, in de vorm van ons kabinet. Dus ik heb me ernaar gevoegd. En prijs me gelukkig dat ik onderweg niemand kwijt ben geraakt.

In dat licht vind ik het wel tamelijk vervelend dat we het in de tussentijd nog een keer verkloot hebben met zijn allen. En zelfs deze minimale inspanning die we beloofd hebben dus niet waar konden maken. De tweede golf was voor ouderen en kwetsbaren nog verwoestender dan de eerste. Aan het eind van de eerste golf hadden we 6.100 slachtoffers te betreuren. 13 weken later, aan het begin van de tweede golf, waren dat er 100 meer. Sindsdien zijn er 7.500 mensen meer overleden. Lekkere bescherming is dat.

Grafiek met het percentage patiënten met Corona dat is overleden naar leeftijdsgroepen.

De daadwerkelijke slachtoffers van Covid-19 zijn voor 93% ouder dan 70 jaar. Zie bovenstaande grafiek van AlleCijfers.nl op basis van RIVM data. Van de overige 7% is ongeveer 80% tussen de 60 en 69. Dit is de verdeling:

Totaal>70 jaar60-69 jaar>60 jaar
Eerste golf        6.103         5.676                 342               85
Tweede golf        7.629         7.095                 427             107
Totaal     13.872       12.901                 777             194
Dodelijke slachtoffers van Covid19 naar levensgroep

In het licht van deze cijfers durf ik de stelling aan dat er maar zeer weinig mensen zijn die daadwerkelijk overtuigend hard kunnen maken dat ze meer recht hebben op hun leven terug dan onze ouders en grootouders.

Ik zal hem ook verder onderbouwen door te laten zien dat ook in het aantal gewonnen levensjaren de 70+ groep met afstand de meeste winst brengt. En daarna ben ik wel klaar met de discussie. Want ondanks dat de dodelijke slachtoffers ouder zijn, is er geen sprake van dor hout.

Dit is de levensverwachting voor de leeftijd die iemand had in NL op 31 december 2020:

Leeftijd (op 31 decemberLevensverwachting
0 jaar82,05
1 jaar81,81
5 jaar77,89
10 jaar72,91
15 jaar67,93
20 jaar62,99
25 jaar58,08
30 jaar53,17
35 jaar48,28
40 jaar43,41
45 jaar38,6
50 jaar33,85
55 jaar29,22
60 jaar24,76
65 jaar20,52
70 jaar16,5
75 jaar12,76
80 jaar9,38
Bron: CBS

Een eenvoudige berekening van de grenswaarden van de verschillende leeftijdsgroepen komt tot de volgende aantallen verloren levensjaren tot nu toe. Hierbij is de “range” bepaald door de minimale en maximale waarden voor de levensverwachting binnen een leeftijdsgroep.

Gem. levensverwachting Verloren levensjaren
MinMaxMinMax
>70 jaar9,3816,5jaar =121.011212.866jaar
60-69 jaar20,5224,76jaar =15.94119.234jaar
 <60 jaar29,2282,05jaar =5.67515.935jaar
Verloren levensjaren per leeftijdsgroep

Met andere woorden: er is geen twijfel over mogelijk dat de ouderen en kwetsbaren in de afgelopen 11 maanden de kosten voor hun deel van het contract betaald hebben. Zij hebben de ultieme offers gebracht. En nu is het tijd voor ons deel van het contract. Nu mogen zij als eerste geholpen worden.

Nu de vaccins er zijn…

Wij hadden een contract afgesloten. Wij hadden afspraken gemaakt met 2,4 miljoen mensen (plus de kwetsbaren onder de 70, nog een paar miljoen erbij). Zij zouden binnen blijven tot er een vaccin was, de rest zou zoveel mogelijk doen om hen te beschermen.

Het beschermen is al niet gelukt. En nu gaan we doen alsof er een reden is om ze het vaccin te ontzeggen?

11 maanden. 13.000 doden. Plus de slachtoffers in kwetsbare groepen onder de 70.

Ter referentie betekent dit ook dat onder de overige 15 miljoen mensen ruwweg 3.000 doden zijn gevallen. Helaas kan ik daar geen cijfers voor vinden, maar ik durf er een fles wijn op te zetten dat de meeste slachtoffers in deze groep is te betreuren.

Elf maanden leven tussen hoop en vrees. En we praten met slappe lulsmoesjes over waarom we ons deel van de afspraak WEER niet na hoeven te komen?

Er is geen discussie over mogelijk. Op geen enkele manier is er een subgroep vast te stellen die meer levens of verloren levensjaren kan redden dan het vaccineren van de 70-plussers. Vaccineren van deze groep zal grosso modo altijd 6.3 tot wel 37.5 (!) keer meer levensjaren redden in vergelijking met welk alternatief dan ook.

Dus mensen die het advies van de Gezondheidsraad menen weg te moeten zetten als fout, kortzichtig of zelfs onwetenschappelijk mogen wat mij betreft inderdaad uitleggen welke waanzinnig goede reden je hebt om dit simpele rekensommetje te negeren. En bij voorkeur onderbouwd met je eigen rekensommetje. Want die mis ik altijd.

Als we tot onze knieën in de vaccins staan vind ik het prima dat leraren, ME, iedereen in de zorg die buiten de door de Gezondheidsraad geadviseerde 10% valt, OV-medewerkers, politiemensen in zijn algemeenheid, BOA’s en wie dan ook nog meer onderling gaan bedenken wie de volgende is. Of wie er al gelijktijdig gevaccineerd kan worden. Maar dat is niet de situatie. Er is sprake van schaarste, vertragingen en dus van verdringing.

Dus waarom ben ik boos?

Ik ben boos omdat we ons niet aan onze deal houden.

Snel na het uitbreken van de eerste golf was duidelijk dat onze zorg het niet aan kon. Dat de ziekenhuizen de toestroom van patiënten niet aan konden. En dus hebben we het anders opgelost, en hebben we veel ouderen thuis geprobeerd te behandelen. Want opname in een ziekenhuis was maar eenzaam zo zonder bezoek. Dat je als je ziek bent ook thuis in quarantaine moet werd er even niet bij gezegd. Dat familie ook thuis niet langs durfde te komen “wisten” we nog niet.

Ik was al boos nadat ik in de eerste golf van dichtbij mee heb gemaakt wat die humane thuisoplossing voor veel ouderen heeft betekent in de eerste golf. Ziek zijn en sterven in totale eenzaamheid, zonder continue zorg. Alleen een zwaar overwerkte huisarts en / of thuiszorgmedewerker die af en toe kwam kijken. Zo goed en zo kwaad als het kon. Er zijn er die PTSS overgehouden hebben aan alle keren dat ze weer een dodelijk slachtoffer vonden.
Ik was nog bozer toen ik in januari 2021 weer berichten in de krant las over ouderen die alleen zijn gestorven. Zonder hulp, zonder zuurstof. Gevonden door totaal overspoelde huisartsen of andere verzorgers. Nu in het noorden van het land.

Ik was boos toen in de eerste golf hele afdelingen van verpleeghuizen in ons dorp werden gedecimeerd. Mede omdat er geen of onvoldoende beschermingsmiddelen werden gebruikt. En toch stug vol werd gehouden dat al die bewoners op magische wijze aan hun virus kwamen, maar dat het zeker niet lag aan de verkeerde PBM. Alsof zij massaal ‘s nachts uit hun hermetisch voor alle bezoek afgesloten verpleeghuis braken om lantaarnpalen af te lebberen.
Ik was nog bozer toen in de tweede golf meer verzorgingshuizen en hun bewoners werden getroffen dan tijdens de eerste golf. Ook omdat we nog steeds aan het bakkeleien zijn over die fucking mondkapjes.

Ik was boos dat onze kerkklokken 2x per dag geluid hebben, voor weken aan een stuk. Terwijl dat normaal gesproken 1x in de 2 weken gebeurde. Weet u wie tegenwoordig nog traditionele kerkdiensten houden? Al die mensen die we aan het afschermen waren.
En ik was nog bozer toen ik me realiseerde dat ik blij was dat al die klokken in de tweede golf “gelukkig” grotendeels ergens anders geluid hebben.

Ik was boos toen bij een groot deel van deze begrafenissen helemaal niemand aanwezig was. Omdat het niet mocht. Maar ook omdat zelfs de directe familie niet durfde. Omdat de partner ziek thuis was. Of omdat de begrafenis van de partner 2 weken geleden was.
Ik was nog bozer omdat het in de tweede golf niet veel anders was.

Kortom: ik was boos op het opzichtig falen van onze o zo perfecte samenleving, waarin we alles o zo goed geregeld hebben.
Ik was nog bozer om te zien dat het een systeemfout is, want in de tweede golf gebeurde het allemaal gewoon weer. We hebben niets geleerd.

Maar weet je waar ik pas echt pissig van wordt?

Mijn schoonvader van 79 woont in een aanleunappartement boven een verzorgingstehuis voor geestelijk gehandicapte ouderen. Ze delen de voordeur. Het verzorgingstehuis heeft tot de tweede week van januari Covid19 buiten kunnen houden.

En toen kwam het binnen. 2.5 week later zijn er vijf mensen overleden. Als wij in December klaar hadden gestaan hadden zij bij de eerste groep gezeten als één van de meest kwetsbare mensen in Nederland. Nu zijn we te laat. En daar kun je geen Deltaplan tegenaan gooien.

Ik ben wel eens terecht aangesproken dat ik de discussie over vaccinatie persoonlijk maakte. Maar de mensen voor wie het echt persoonlijk is, die hebben geen stem in de discussie. Ik ben niet boos om wat er met mij persoonlijk is gebeurd. Of de mensen waar ik van hou. Wonder boven wonder zijn we er allemaal nog. Ik ben boos voor alle anderen die dit geluk niet hebben gehad. Ik ben boos voor alle mensen wiens stem wordt ondergesneeuwd en weggedrukt in de kakafonie van over elkaar heen buitelende lobbyclubs en belangengroepen.

Dus nee, hiermee spreek ik dus niemand persoonlijk aan. Iedereen moet roeien met de riemen die er zijn. Je doet je stinkende best binnen de kaders waar we in vast zitten. Maar op het systeem mag ik best boos zijn.

Ik spreek wel de samenleving als geheel aan als die op zijn Hollands wegduikt op het moment dat de rekening moet worden betaald. Drogredenen, onwaarheden en slappe excuses aanvoert waarom groep X, Y of Z nu voor moet.

Nee.

De ouderen en kwetsbaren wilde deze oplossing niet. En ik ook niet. Wij, en vele anderen, wilden indamming. Wilden van de zomer nog een maandje doorbijten en er vanaf zijn. Wilden voorzorgsmaatregelen en duidelijke, heldere afspraken over hoe we zouden reageren als het terug kwam. Wilden in oktober al ingrijpen om de tweede golf in de kiem te smoren. Maar de meerderheid heeft anders gekozen.

Prima. Nu zijn de excuses op. We hebben in maart vorig jaar de vaccinatievolgorde al bepaald. Eerst de groep die dood gaat aan Covid19.

Blijf nog maar een paar weken langer thuis. En ja, dat kost iets. Ga maar klagen bij de verantwoordelijken. Ga ze nog een keer wegsturen. Stem voor de lol eens niet op de mensen die zorgen dat je thuis opgesloten zit.

Maar blijf met je tengels van die vaccins af.

Lockdown fotografie

Omdat wij een levend document maken waarop later teruggekeken kan worden als deze ellende allemaal voorbij is, zal ik wat van mijn lockdownfotografie delen. Ik ben fervent amateurfotograaf, heb 2 spiegelreflex camera’s. En ik kom zat lege straten tegen, omdat ik als risicogroeper zijnde alleen buiten kom als het echt heel rustig is. Op alle foto’s ligt het copyright bij mij #NickRyanPhotography

Een lege winkelstraat in het centrum van Dordrecht anderhalfuur voor avondklok tijd
Het Stationsplein in Dordrecht een uur voor avondkloktijd
Let op, houd anderhalve meter signage op de grond in het Centrum van Dordrecht
De prinses Amalia brug in Dordrecht in Lockdown tijden
Wantijpark in Dordrecht in Corona tijd

De validisme waar het startte #AvondKlokRellen

 Al meerdere dagen kijken we toe hoe Nederland op de kop staat omdat we gewelddadig laten zien dat een te grote groep Nederlanders niet kan omgaan met zelfs maar de kleinste deuk in hun privilege. Ondernemers lopen nog meer schade op (Dezelfde ondernemers die als wapens werden gebruikt tegen risicogroepen om ons te vertellen dat we doos moesten omdat de ondernemers teveel last hadden van de maatregelen die voor ons waren volgens hen), en inmiddels lijkt de politie het niet problemeatisch en zelfs prima te vinden samen te werken met wat gewoon knokploegen zijn alsof dat de dingen op gaat lossen of uberhaupt humaan en legaal te noemen is. 

En al meerdere dagen is het de gesprek van de dag op social media. Maar zoals ik al in mijn tweets aangaf. We praten niet genoeg over het wat hier nu gebeurt en gebruiken zelf ook dit discrimerende systeem om met scheldwoorden wat hier gebeurt te veroordelen. Validisme. We zijn er zo aangewend dat teveel van jullie het niet meer zien. Validisme is een wereld waarin jouw biertje op een terras belangrijker is dan mijn leven of mijn dood. Validisme stopt de ik weer terug in maatschappij. Wanneer je het erkent en herkent kun je er ook wat aan doen.

It has been a long time coming.

Om precies te zijn, het is honderden, duizenden jaren in de maak, de shit die vandaag gebeurde. Dit begon niet bij Covid. Dit begon toen Validisme begon.

Validisme is het discriminerende systeem die bestaat rondom gehandicapte mensen (niet alleen fysiek, maar oa ook verstandelijk en psychisch) en ook rondom oudere mensen. De discriminatie, marginalisering en stigmatisering van deze groepen vindt plaats gebaseerd op de vooroordelen die bestaan rondom hun beperkingen. Ook wordt het in stand gehouden oa door kapitalisme, waarin waarde wordt gehecht niet aan de persoon, maar zijn rol of gebrek aan in het kapitalistisch systeem en de maatschappij. 

Validisme bestond dus al voor Covid.Ook op politiek niveau. Onder Rutte was validisme een leidraad. De framing rondom “al die mogelijke fraudeurs in de uitkeringen.” is een voorbeeld. Uitkleden van de zorg. Doen alsof men te snel onderzoeken vraagt en het plezier-onderzoeken noemen (Ja inderdaad net als later bij Covid de plezier-testers genoemd werd). Alles rondom AOW. Alles rondom GGZ (wie herinnert nog de eigen bijdrage voor GGZ want men moest maar vaker hun hart luchten bij de buren over een kopje thee.). De uitkleding van voorzieningen via WMO, de vermindering van beschikbare taxiritten. Ik kan eeuwen doorgaan maar het idee dat er gezet werd voor Covid is dat deze mensen tot last zijn in de maatschappij en teveel kosten maken. Uiteindelijk werd dat idee onderdeel van Covid en Beleid. 

Validisme en Covid

 Ik heb er al vaker over geschreven, oa op Twitter ook op mijn oudere blog (chronisch tijdgebrek) maar Covidbeleid werd geleid door validisme en eugenetica. 

Wat is Eugenetica? Eugenetica is in zijn kern een racistische, validistische, discriminerende wetenschap die gefocussed is op genetische verbetering van de menselijke bevolking. Maar daarnaast is het ook een wetenschappelijke, politieke en maatschappelijke stroming en denkwijze die door kapitalisme gedreven gefocussed is op wie een belangrijk aandeel heeft in de werkende maatschappij en wie niet en daardoor het leven waard is, met het idee dat dit de menselijke bevolking versterkt. Ik ben aan het werk aan een blog die er wat dieper op in gaat.

Het beschermen van risicogroepen is nooit de belangrijkste leidraad geweest in dit beleid, het opbouwen van herd immunity was dat. Risicogroepen zijn, vooral na GeenDorHout een talking point geweest van politic maar een actiepunt waen we zelden. Beleid stuurde op IC’s en niet beschermen, en werd van hot naar her aan gerammeld, in belang van deze lobby, of de ander, de economie etc. Werden we als reden genoemd voor dingen qua beschermen als reden? Ja, maar de realiteit van beleid betekende dat dat de maatregelen ons niet beschermde, en wij de scapegoats werden van de maatschappij qua waarom zij minder privileges hadden op dit moment. 

Dat zette de toon rondom wat gebeurde. De maatregelen waren onduidelijk omdat de politci dingen continue aanpaste voor gelobby, niet eerlijk en open waren in hoe en waarom, zegt dat het komt vanwege risicogroepen en dan vervolgens onduidelijk is weer door de wispelturigheid of ze ons nu wel of niet of willen beschermen. En het vaak uitstellen van maatregelen geeft het allemaal geen urgency. En dat gebeurt op een backdrop van een maatschappij waarin we al zo lang vertellen dat gehandicapte, zieke, en oude mensen er niet toe doen.

Ondertussen wordt er in de media continue gedebatteerd over de levens waarover het gaat, vaak in volle eugenetische taal, wat de urgency om risicogroepen te beschermen ook verminderd. Segregratie van risicogroepen wordt besproken en niemand legt uit waarom dat niet werkt. Conspiracy terroristen gooien misinformatie continue in de mix, en sommigen van hen zijn politici wat de misinformatie legitimiseert en het gevoel creert dat het gaat om meningsverschillen ipv informatie vs misinformatie. Dezelfde politici zet ons neer ook als niet de bescherming waard, de bescherming voor ons is buiten proportioneel. 

De vacinne saga versterkt dat ook nog eens. Iedereen lobby’d en wilt voordringen, de belang voor bescherming risicogroepen wordt aangehaald met foutieve info dat het idee dat anderen eerst prikken ons ook beschermd, ipv vooraan de rij zetten. De risicogroepen zijn weer actie aan het voeren omdat we anders niet gezien worden. En ook daarover nu in de media gesprekken over welke levens het waard zijn te prikken en wie achter aan in de rij moet. Gisteren nog bij talkshows over prikken op IC waarde ipv risico dat men loopt. En dat het zelfs gezegd wordt dat het goed is dat 80jarigen door huisartsen van de ic gehouden worden en ze thuis overlijden, alsof die levens er niet te doen.

 Al dat geeft het idee dat risicogroepen echt niet zoveel bescherming nodig hebben of uberhaupt verdienen. De onduidelijkheid leid. En niemand, niemand legt het de mensen uit dat ze uberhaupt ook doen om hunzelf te beschermen. En dan…. uit het niets, voor hun, deze maatregelen die opbouwend steeds steviger werden. Men snapt het niet meer. En dus starten de rellen.

De validisme in en achter de rellen

In een miljoen jaar ga ik niet covid conspiracy terroristen of de rellen goed praten en dit is dus niet het punt waar ik naar toe werk. De covid conspiracy terroristen zijn wat mij betreft ongelooflijke validistische ballen. Wat ik wel wil aankaarten is dat het probleem dus ook buiten de rellen en voor de rellen bestond, en niet alleen gaat om de rellen. Net als Covid de validisme in de maatschappij uitvergrootte is dit weer een overtreffende trap van die validisme. De rellen zijn een vergrootglas om naar het probleem te kijken, en teveel van jullie zien niet wat het probleem is. Validisme en het effect van validisme. Waarom zouden ze mensen willen beschermen waarvan de maatschappij zegt dat we het beschermen niet waard zijn?

De mensen in de rellen zijn 100 procent egoistisch en validistisch. Ze willen hun privilege niet opgeven. Ze willen een biertje drinken op een terras, doen alsof de pandemie en problemen niet bestaan en ze geen reet interesseren in de doden die opbouwen, oa door hun acties. Ze willen geen consequenties zien aan hun acties. Of ze zien alle problemen door de maatregelen en snappen niet dat het komt door een pandemie, en niet door de overheid, de risicogroepen.Validisme is een leidraad geweest in de rellen, en de weg die naar de rellen leid.De urgency ontbrak en de ontduidelijkheid kwam doordat het beschermen van de risicogroep en het beschermen van de maatschappij geleid werd door validisme. 

We hebben hier allemaal een aandeel in gehad. Veel van jullie die de rellen en protesten een stap te ver vonden, en zelfs een deel van de mensen die nu als burgerwachten opdraven tegen de rellen, zijn nog steeds bezig in het volharden en verspreiden met het sentiment. Als we niet stoppen met de covid validisme gaat niets opgelost worden. 

#VergeetOnsNietHugo

Geen typisch dagboekbericht vandaag, wel een ander belangrijk bericht.

Ik ben 1 van de mede opzetters van de actie #VergeetOnsNietHugo vandaag op social media Onder deze hashtag, delen mensen posters uit de poster generator van het ministerie van VWS. Wij laten zien dat wij heel graag ons arm opstropen, maar dat dit nog niet kan. Risicogroepen onder de 60 jaar worden niet gezien

Waarom wij niet gezien worden? Daar heb ik wel ideeen over. We kunnen niet met een protestbord op een plein gaan staan, want daarvoor is het risico op een corona besmetting te hoog. We isoleren ons van de samenleving, in sommige gevallen zijn de kinderen al sinds vorig jaar maart niet naar school geweest om een kwetsbare ouder te beschermen

Doordat we ons isoleren, zijn we ook in de ziekenhuiscijfers en overlijdenscijfers ondervertegenwoordigd.. Let wel, dit is niet omdat we geen risico lopen, dit is omdat we onszelf extreem goed isoleren.

Aan die isolatie zit een keerzijde. Het is zwaar. Het is onmenselijk. Opsluiting is een straf, en geen reden om risicogroepen dan maar langer te laten wachten, want ze beschermen zich zo goed.

Meehelpen? Tweet je verhaal met #VergeetOnsNietHugo En spreek je uit!

Dagboek Nick afl 7

Corona heeft voor heel veel onrust gezorgd hier, en dat doet het nog steeds.

Waar ik het meeste mee zit is dat sommige mensen vinden dat alle maatregelen waar zij mee moeten leven mijn schuld zijn. Want als de risiscogroepen er niet geweest waren, die hadden we ook niet hoeven beschermen etc.

Laat me heel duidelijk zijn. Ik hoef mijn bestaan niet te verantwoorden. Aan niemand niet. Ik heb recht op leven. Daarom ben ik ook heel erg blij met het bestaan van actiegroep GeenDorHout, zij strijden voor mensen zoals ik , en door hen voel ik me gezien.

Verder heb ik sinds de lockdowns fotografie herontdekt. Bij ieder klein rondje wat ik ga hangt mijn camera op mijn rolstoel. En vandaag schoot ik een pracht van een plaatje in een park hier in de buurt

Een zwart met witte hond neemt de sprong de vijver in. Fotocredits: Nick Ryan Bootsman

Omdat deze foto mij vrolijk maakt, deel ik hem. In corona tijden is er weinig nodig om toch een glimlach op mijn gezicht te krijgen, ondanks alles