Diagnoses in covid tijd

Wanneer je chronisch ziek en/of gehandicapt ben (Ik gebruik de term gehandicapt voor mijzelf en anderen preferen chronisch ziek) is covid tijd al erg moeilijk. Je bent mogelijk risicogroep, hetzij dat de effecten dodelijk zijn voor je of dat covid lange termijn schade kan aanrichten. Misschien ben je in isolatie. Je krijgt mogelijk minder of anders zorg, minder of anders medische hulp, minder of anders psychische hulp. Toch staat de medische molen voor velen van ons niet stil, gehandicapt zijn gaat door. Je ontvangt nog steeds onderzoeken wanneer er een nood voor is (al zullen minder belangrijke onderzoeken wegvallen) en dat betekend ook dat nieuwe diagnoses ontvangen erbij hoort.

Dat was voor mij ook zo het geval. Een paar maanden voor Covid in Nederland was, is mij verteld door familie dat het mogelijk is dat ik Cowden syndroom heb. Cowden syndroom is een autosomaal dominante (50% kans dat je het heb) erfelijke gen afwijking op het PTEN gen. Het is vrij zeldzaam, ongeveer 1 op 200.000 hebben dit en het betekend effectief dat het deel dat zorgt dat er een rem staat op de celdeling defect is. Dit zorgt voor een hele serie aan symptomen, maar de grootste problemen ontstaan dus door dat er teveel dingen gebeuren rondom cellen. De heftige symptoom is dat het de kans op bepaalde soorten kanker flink verhoogd tot op het punt dat je onder jaarlijkse controle komt te staan.

24 Februari, nu inmiddels bijna een jaar geleden, enkele dagen voor ik Covid isolatie in ging (27 Februari) ben ik getest in het Erasmus ziekenhuis voor deze aandoening. De uitslag liet even op zich wachten daar de eerste golf er was en genetische testen lange tijd nodig heeft ook maar na paar maanden was de uitslag er dan en ik had Cowden. Het is sowieso een vrij heftige diagnose om te ontvangen want vergroot kans op kanker, yikes. Maar dan helemaal in covid tijd, want er komt ook de realistische vraagstuk bij van: Hoe? Hoe gaan we om met het feit dat ik geregeld Covid achtige symptomen heb door mijn andere aandoeningen, en hoe breng ik balans in dat ik niet mijzelf in gevaar met te lang wachten breng maar ook anderen niet met als ik het toch mis heb. Hoe zorgen we dat we zoveel mogelijk veilig reizen en daar komen. Hoe zorgen we dat we veilig mogelijk blijven bij testen. Hoe gaan we om met wat initieel nog een mondkapjesvrij gebeuren was. Hoe hoe hoe.

Dingen als ffp2 maskers, regelmatig testen (met alle problemen die daarbij komen als gehandicapt persoon zonder auto die thuis getest moet worden), niet over centraal gaan maar met de metro, etc worden allemaal ingezet. En ook verzette ik regelmatig afspraken als ik echt te ziek was dat het onduidelijk was of ik mensen kon besmetten. En dat soort dingen brengt veel emotie met zich mee. Want wat nu als ik al wat heb ontwikkeld? Ik moet het wel op tijd vinden natuurlijk. Dit is eng. Je moet constant afwegingen maken. En dan moet je ook nog rustig kunnen helen van een nieuwe diagnose, een nieuwe rouw door staan. Dat is iets wat ik merk ik eigenlijk nog weinig ruimte voor heb gehad omdat ik eigenlijk in een constante staat ben geweest om te vechten tegen mensen die zeggen dat ik dood mag. Er is geen rust als het gaat om validisme en eugenetica. Elke dag dagelijkse koek normaal al en bij Covid is het allemaal versterkt. Covid maatschappij is een direct en pittig resultaat van de maatschappij die al bestond.

Een paar weken terug had ik een mammogram in het Erasmus en dagen later brak het nieuws dat iemand bewust met een positieve test toch gewoon het ziekenhuis in was gegaan om iemand te bezoeken en meerdere zorgverleners had besmet (gaat toch beter om met de zorg mensen, zo hard is dat niet!). Nieuws als dat brengt een extra deuk weer in dat gevoel van hoe veilig bepaalde dingen is. En ik weet dat veel mensen ondanks hun positieve test niet in isolatie gaan en gewoon werken, ondanks dat ze verplicht in quarantine moeten, weten dat mensen dat doen op een locatie waar je komt is een extra laag.

Een paar weken geleden werd duidelijk dat mijn mammogram niet helemaal schoon was. Ik kon er niet over praten echt en dat kan en wil ik nog steeds niet (Ik benoem het wel omdat ik eerlijk en transparant ben voor het onderwerp omdat het een belangrijk gesprek is om te hebben) Het kan van alles zijn en dat zegt dus nog helemaal niets behalve dat mijn Cowden sowieso een actieve vorm is. Sommige mensen ervaren er niets door en dat is door dit, en samen met mijn huid bulten en gewicht, duidelijk dat dat voor mij niet telt. De acceptatie van dat dat zo is, de angst over wat er in mijn borsten gebeurt, dat moet plaatsvinden tegen een achtergrond van covid nonsense. Niet alleen de pandemie zelf maar ook hoe politiek en mensen er mee omgaan. Zelfs toen ik vakantie, thuis gewoon, probeerde te nemen, kreeg ik niet een seconde rust omdat mensen covid moe zijn (en er van overtuigd zijn dat daardoor de virus magisch verdwijnt zo), mensen steeds harder hun eugenetica, hun gehandicaptenhaat roepen, de vaccinatie bullshit strategie bestaat, andere mensen in de risicogroep spontaan vetfobisch worden omdat het blijkbaar de schuld is van dikke mensen waar Hugo hun plaatst, omdat Willem Engel bestaat en ik kan eeuwig doorgaan.

Dit alles doet wat met je en ik merk dan ook dat mijn acceptatie van deze aandoening verre van hetzelfde is dan bij andere aandoeningen, waar het ook al niet lineair is. Ik weet niet of het er is uberhaupt. Is er de ruimte voor rouw wanneer de trauma van Covid om je heen nog gaande is? En ja dit is een collectieve trauma wat hier aan het gebeuren is, laten we het noemen wat het is. Ik merk bij mijzelf dat die ruimte er niet is. En wat betekend dat als ze wel wat vinden wat een probleem is rondom de Cowden? Is er dan wel ruimte? Of stapelt het zich ook op? En wat is de effect daarvan nu en op lange termijn op mijn op dit moment al slechte mental health? En zoals veel dingen met Covid, ik weet het antwoord dus niet. Het is dus weer afwachten.

Ik, Don Quichotte

Vorige week las ik dat het RedTeam zich voorlopig terugtrekt uit de maatschappelijke discussie omtrent Corona en de aanpak hiervan. Men is tot de conclusie gekomen dat het Kabinet van Nederland een fundamenteel andere aanpak voorstaat (maximale verspreiding vs indammen), en wil geen voeding geven aan de discussies die uitbreken over wie wel of niet gevaccineerd wordt, en wie buiten de boot valt. Met andere woorden: men wil niet bijdragen aan de polarisatie in de samenleving. Dat ondermijnt het huidige beleid, en is niet goed. Dat snap ik.

Maar ik begrijp het niet. En ik heb lang nagedacht over een manier waarop ik dit op moet schrijven zonder mensen die ik heel erg respecteer en waardeer voor het hoofd te stoten. Ik weet niet of dit de manier is, maar ja. God zegende de greep.

Ik zou begrip hebben voor de simpele mededeling “luister eens mensen, wij doen dit ook maar erbij. Maar we hebben ook gezinnen, banen en in zijn algemeenheid een leven. De koek is op, we stoppen ermee.”

Volste begrip, respect voor je poging om iets bij te dragen. Dank voor de bewezen diensten en hopelijk houden we contact.

Polarisatie

Waar ik afhaak is de focus op “polarisatie” als reden om te stoppen. Want dat is een lelijk excuuswoord. Het geeft enerzijds een verheven status aan deze beslissing. Je stopt niet omdat je geen tijd of zin meer hebt, of wezenloos gefrustreerd bent dat een stel politici te dom zijn om basisprincipes van epidemiologie te snappen. Nee, je stopt om polarisatie in de samenleving te voorkomen. En dat ligt buiten jezelf.

Anderzijds gaat dit mee in een frame waarmee je dus feitelijk mensen monddood maakt. Meningen uitwist. Polarisatie als woord wordt normaal gesproken ingezet door diegenen die de status quo willen handhaven. De letterlijke betekenis is, volgens Wikipedia:
het vormen of verscherpen van maatschappelijke tegenstellingen.

Alleta Jacobs polariseerde de samenleving toen ze zo nodig moest gaan studeren terwijl dat eigenlijk niet mocht.
Voorvechters van abortus polariseerden. Net als mensen die een invoering van het homo-huwelijk bepleitten. Of van euthanasie. Vrouwenkiesrecht. Algemeen kiesrecht. En ga zo maar door.
Als je namelijk een tegengeluid zo succesvol ten gehore brengt als het RedTeam heeft gedaan, dan polariseer je automatisch. Simpelweg omdat je alle mensen die het niet eens zijn met de status quo maar voorheen niet gehoord werden een stem geeft.

Maar wat betekent het dan als je de-polariseert, en je dus terugtrekt uit het debat? Nou, heel simpel: aangezien de ene kant niet beweegt (Rutte c.s. gaan nog steeds voor “beschaafde groepsimmuniteit”), moet dit betekenen dat de andere kant (die daadwerkelijk wil indammen) minder aan bod komt. Hun belangen worden minder behartigd, er is minder discussie en dus minder polarisatie. Maar wel om alle verkeerde redenen. Niet omdat we als samenleving ineens de belangen van iedereen in ogenschouw nemen, maar omdat we één kant van de discussie monddood hebben gemaakt.

De onzichtbaren

Ik las op de zelfde dag ook dat 30.000 mensen met een medische achtergrond vier tot vijf maanden later gevaccineerd zullen worden. Dit zijn dertigduizend mensen van onder de vijftig die een kans hebben van 4 op de 100 om aan een Corona infectie te overlijden. Sinds wanneer zijn we op dat punt aanbeland? Dan hebben we het “allang” niet meer over ouderen met maar een beperkte levensverwachting. Dan hebben we het over ouders met jonge kinderen. Tieners. Studenten. Scholieren die al een jaar hun huis niet uit zijn geweest. Omdat zijzelf, of pappa of mamma een infectie niet overleven. En die schuiven we vier maanden op.

Zullen we alsjeblieft stoppen met doen alsof die zielige kindertjes ons een reet kunnen schelen? Gewoon, niet meer doen. Daar zijn we al. Het is al gebeurd. Nog voor er wat voor discussie dan ook over geweest is.

Een fucking pennestreek. Dat was het. 30.000 mensen die 4 van de 100 keer zullen overlijden als ze Corona krijgen. Ergens tussen de 0 en de 1.200 doden. Statistisch gezien dan. Terwijl het RIVM scenarios hanteert die variëren van best wel behoorlijk klote tot ronduit catastrofaal. En de scholen open gaan.

Ze waren onzichtbaar. En met het wegvallen van het RedTeam zijn ze nog net iets onzichtbaarder geworden. Want er is een invloedrijke club weggevallen, die media-aandacht wist te genereren voor de enige aanpak die voor hen zou helpen.

Onzichtbaarheid

Ik ken dat.

Ik ben net veertig geworden, dus ik maak me enigszins zorgen dat ik mijn midlife crisis raak en dan nog steeds opgesloten zit in mijn eigen huis. Maar verder heb ik het goed voor elkaar. Prachtige vrouw, vier bloedjes van kinderen, ik kan vanuit huis het werk doen wat ik leuk vind. Los van het feit dat bij iedereen de broeken hard slijten, en ik best wel graag weer eens buitenshuis wat zou doen, gaat het allemaal redelijk goed.

Maar ik ken dat. Van vroeger. Onzichtbaar zijn.

Ik kan hier proberen te beschrijven hoe het is om als kind, jongere of jong volwassene onzichtbaar te zijn. Ik kan de omstandigheden die daar bij mij toe geleid hebben klinisch neerpennen. Maar dat is niet interessant, dat ligt achter me. Laat ik het erop houden dat het hele theorieboek aan klote-dingen die kunnen gebeuren in je jeugd wel voorbij is gekomen. Inclusief een overheid die er zou moeten zijn om je te helpen maar ziende blind is, en horende doof.

Wat ik nooit kan beschrijven is de verstikkende, verpletterende zwaarte van de wetenschap dat er niemand is die je ziet. Onzichtbaarheid is een mantel die zo zwaar is dat zij door geen mens lang gedragen kan worden. Angst voor onzichtbaarheid is de enige blijvende angst die ik overgehouden heb. En nooit kwijt zal raken.

En dat is wat wij deze mensen aandoen. We maken ze onzichtbaar. Ze doen er niet toe. Iedere groep, ieder persoon die hen overslaat ten faveure van een ander doel doet hieraan mee. Dertigduizend mensen onder de vijftig, met nog hun halve leven of meer voor zich, worden aan de kant gezet omdat ze niet mee kunnen komen. Duizenden kinderen zitten bijna een jaar in isolatie. Alleen maar omdat zij, of iemand waar zij van houden, toevallig lichamelijk of geestelijk niet meekan.

Omdat ze kwetsbaar zijn voor dit pokke-virus waar jij en ik ook zo verschrikkelijk veel last van hebben. Zij kunnen niet gaan rellen, demonstreren, of zelfs maar stemmen. Want als zij besmet raken is hun kans niet 1:10.000 dat ze sterven, maar 1:25. En wij doen helemaal niets. Sterker nog, we vinden iedere keer nieuwe redenen om ze niet te helpen.

Is this the hill you want to die on?

Waarom schrijf ik dit?

Omdat ik afgelopen week hard nagedacht heb. Blijf ik tijd en moeite stoppen in het bereiken van iets (wegnemen van die onzichtbaarheid van kwetsbaren) als zelfs het Red Team de handdoek in de ring gooit? Of stop ik er ook mee, wetende dat het gewicht wat ik in de schaal kan gooien nog maar een fractie is van dat van het Red Team. En zij blijkbaar al geen reet te vertellen hadden, ondanks dat ze op tv kwamen.
Wordt je dan niet een soort Don Quichotte, vechtend tegen de windmolens van de IC-capaciteit?

Daarover denkende, kwam ik uit bij het mooiste gezegde wat ik uit het Engels ken. “Is this the hill you want to die on?”. Ik leerde die uitspraak kennen op de middelbare school, via mijn Engelse leeslijst (geen idee welk boek, sorry). Tegelijkertijd hadden we het bij Geschiedenis over de Eerste Wereldoorlog en hoe daar maanden is gevochten om een enkele heuvel.

Niet eens zozeer om die heuvel te veroveren, maar om hem niet te verliezen. Dat wordt perfect gesymboliseerd in dit gezegde. Het gaat niet eens om winnen, de vraag gaat om iets anders: wil je strijdend ten onder gaan? Of wil je je overgeven?

Aan het Red Team heb ik een simpele reactie: in mijn ogen ben je zo hard bezig geweest met proberen de balans door te laten slaan richting indamming, dat je vergeten bent wat je misschien wel voorkomen hebt. Namelijk het veel verder doorslaan van de balans richting de economische dorhout aanpak.
Met andere woorden: heb je geen last van de Prevention Paradox? En daarmee samenhangend: ben je niet bang voor wat er gebeurt nu jullie gewicht zaken niet meer (enigszins) in balans houdt?

Ik, Don Quichotte

Ik kan nooit afdwingen dat we in Nederland de onzichtbaren eindelijk zichtbaar maken. Dat de kwetsbaren in ons midden eindelijk gezien worden, en wij als sterkeren onze verantwoordelijkheid nemen richting hen. Ik heb niet de invloed of het gewicht de balans door te laten slaan.

Ik kan er wel voor kiezen om het kleine beetje wat ik wel heb niet uit de balans te halen. Al was het maar om het iets langer te voorkomen dat hij de andere kant op doorslaat.

Ik kan er wel voor kiezen eindeloos te blijven hameren op de belangen van de onzichtbaren. Ook al is het enige wat ik ermee kan bereiken dat zij zien dat ze niet helemaal alleen zijn.

Dus ja. Dit is mijn heuvel. Hier blijf ik staan. Vechtend tegen windmolens.
Voor alle mensen die nu net wat onzichtbaarder zijn dan een week geleden.

Moe

Ik ben moe. Gisteren was ik op Nieuwsuur te zien, waarin ik vertelde over mijn leven als iemand in de risicogroep -60.

Sinds vorige week officieel uitkwam dat mijn vaccinatie officieel is uitgesteld, en dat gezonde 60+ers en gezonde medewerkers uit de langdurige zorg voormogen ben ik gedesillusioneerd. Ik had onbewust zo erg toegeleefd naar de vaccinatie, eind februari, dat ik toen ik hoorde dat het mei werd, op zijn vroegst, ik compleet uit het veld geslagen was. En dat gebeurt me niet snel.

Blijven ademen, het komt goed. Heus waar.

Q&A met Talitha

Een paar dagen geleden kwam ik een draadje tegen op Twitter van Talitha Muusse, presentatrice van Op1. In eerste instantie reageerde ik hier wat geïrriteerd op, aangezien een hoop van deze vragen voor mij enigszins ongeïnformeerd overkomen. Maar na wat langer hierover nagedacht te hebben kom ik tot de conclusie dat die irritatie niet terecht was. Waarom zou iemand die toevallig op televisie zit ineens de waarheid in pacht moeten hebben? Als je erover nadenkt is dat niet realistischer dan dit verwachten van een willekeurige andere Nederlander.

Dus bij deze een serieuze, en continu geupdate, poging tot antwoord op de vragen die Talitha oproept. Ik ga proberen om de vragen te rubriceren naar soort (vragen over het Corona virus, de maatregelen die we hebben in Nederland, etc). Hopelijk helpt het Talitha en anderen om de logica achter sommige zaken beter te begrijpen.

Mijn eerste reactie betrof dit draadje. In het draadje worden een aantal vragen gesteld over het beleid in Nederland. Mijn antwoorden heb ik dus opgenomen in het hoofdstukje “Beleid”

Misschien dat deze blog nog eens gaat uitgroeien tot een reactie op het hele Herstel-NL verhaal (want ik begrijp dat daar de inspiratie vandaan komt). Maar dat is dan voor een andere keer… Nu eerst een Q&A.

Beleid

Q: Er liggen 535 mensen met Corona op de IC. Heel erg. Maar moeten we echt een land met 17 miljoen mensen wekenlang opsluiten?

A: NL heeft normaal gesproken 1150 IC-bedden, waarvan er aan het begin van 2020 “slechts” 900 operationeel waren. (Nee, dat is geen halvering tov 5 jaar geleden En daarbij: dat is ook volstrekt irrelevant. Want we leven niet 5 jaar geleden, we leven nu.)

Die IC-bedden zijn normaal gesproken voor 70-80% bezet. Dat zijn, uitgaande van de 1150 “theoretische” bedden 805-920 bezette bedden. En dus max. 350 vrije bedden. Nu er dus 535 IC-bedden bezet zijn door Covid19 patiënten betekent dit dat de zorg drastisch afgeschaald moet worden om iedereen kwijt te kunnen. Zeker als je er rekening mee houdt dat voor die 1.150 IC bedden dus niet voldoende personeel beschikbaar is.

Waar mensen verder geen rekening mee houden is dat er ongeveer 70 IC-locaties zijn in NL (vlgs Stichting NICE). Het is wel handig dat al die IC’s 1-2 bedden vrij houden voor noodsituaties (het blijft een IC). Dit zijn dus altijd 70-140 vrije bedden extra. Waardoor zelfs bij het theoretische maximum van 1.150 bedden maar 90 tot 275 IC bedden zijn die structureel bezet kunnen worden door Covid19 patiënten.

Dus de vraag “waarom sluiten we 17 miljoen mensen op” is simpelweg: omdat deze cijfers te hoog zijn. En dat is MET maatregelen. Voor ALLE 17 miljoen mensen geldt: geen plaats op de IC is een probleem. Ook als je geen Covid19 patiënt bent. De huidige situatie betekent nog steeds dat er voor honderden mensen per week de reguliere zorg niet plaats kan vinden. En die situatie is óók onwenselijk.

Zie ook deze link voor het concept advies van VenVN over de beschikbare en gewenste IC capaciteit waar onderstaande tabel in staat (dank aan Frank Arling voor het aanleveren van deze gegevens).

Afbeelding

Q: “Hoe worden de maatregelen afgewogen tegen het immense lijden van duizenden en duizenden mensen?”
A: Welk lijden hebben we het over?
Faillissementen? In 2020 zijn dit er minder dan normaal.
Zelfmoorden? Geen toename gemeld door CANS, het comité opgericht in maart speciaal voor het monitoren van suïcide tijdens de pandemie.
Depressiviteit bij jongeren? Hier zijn inderdaad verontrustende rapporten over, maar in alle eerlijkheid: gaan we nu zeggen dat 2x een paar weken schoolsluiting leidt tot heftige depressies bij jongeren en het onderliggende gegeven van 11 maanden dodelijke pandemie daar niet aan bijdraagt?
Toename kindermishandeling? Hier laten de onderzoeken geen toename in zien, ondanks de ronkende persberichten die hierover rondgepompt worden. Waar wel een toename in gezien wordt is het aantal kinderen wat onvoldoende kan worden geholpen met thuisonderwijs. Maar er is in Nederland in 2020 geen toename in kindermishandeling gemeten. Niet door de Universiteit Leiden, niet door VeiligThuis, niet door de Raad van de Kinderbescherming.

Dus welk immens lijden hebben we het precies over?
Gebrek aan perspectief? Ja, dat klopt. Er is gebrek aan perspectief. Omdat we tegen beter weten in blijven doen alsof Corona zich gaat aanpassen aan ons “oude normaal”, in plaats van andersom. Hoe langer we met zijn allen blijven proberen die geest weer terug in de fles te krijgen, hoe langer we perspectiefloos van lockdown naar lockdown hobbelen. Perspectief is verder weg dan 2 weken. Benoem dat ook eens een keer in plaats van alleen maar makkelijke oplossingen te zoeken.

Q: Waarom krijgen we zelf niet de keuze en verantwoordelijkheid om een sociale bubbel te vormen?
A: Dit vindt ik een vreemde vraag. Van mei tot december waren we in Nederland in hoge mate in staat om onze eigen verantwoording te nemen. Immers, het merendeel van de maatregelen waren slechts (dringende) adviezen. Hoe vindt je dat dit ging? We zitten toch juist in deze shit omdat iedereen “dringende adviezen” aan zijn laars lapt?

Q: Waar blijf het steunpakket voor jongeren?
A: Goede vraag. Ik denk dat er zeker meer moet worden gekeken naar steunpakketten voor individuen, in plaats van alleen maar naar bedrijven. Maar dan heb ik er nog wel een paar:
– Ondersteuning van werkende ouders in thuisonderwijs in de vorm van betaalde vrije dagen / dagdelen.
– Ondersteuning van mensen met fysieke beroepen, die dus niet makkelijk in quarantaine kunnen, als zij besmet zijn. Zeker als zij als uitzendkracht of ZZP-er werken moet er meer gedaan worden om het mogelijk te maken je aan de regels te houden.

Q: Waarom vinden er geen grootschalige experimenten met veilig versoepelen plaats?
A: Omdat de dus te veel besmettingen / druk op de zorg hebben. Dat kan pas als je op goede wijze kunt testen en traceren. En dat werkt niet met duizenden besmettingen per dag.

Q: Waarom is er geen preventieve gezondheidscampagne?
A: er zijn geen preventieve maatregelen tegen Covid19. Er wordt zeker geëxperimenteerd met bepaalde medicijnen (ivermectine), maar er zijn nog geen wetenschappelijk vastgestelde preventieve medicijnen (middels dubbel-blinde gerandomiseerde tests incl placebo groepen). Ook vitamine D tekort wordt gelinkt aan een grotere vatbaarheid voor het Corona virus, maar ook dit staat nog niet vast.

Q: Waarom worden niet alle ouderen en kwetsbaren als een malle gevaccineerd?
A: Dit is ook het advies van Gezondheidsraad, en is natuurlijk aan te raden. Maar even reëel: we hebben het dan over enkele miljoenen mensen. Die vaccins zijn er simpelweg nog niet. En daarnaast: met de komst van de vaccins is er ook een continue roep ontstaan van mensen die vinden dat ze om zwaarwegende redenen voorrang zouden moeten krijgen. Ook dat helpt niet mee.

Q: Sinds wanneer is het aantal contacten tussen mensen een indicator voor effectief coronabeleid? Dat is toch geen doel op zich?
A: Het Corona virus waar we momenteel last van hebben wordt primair verspreidt door hele kleine druppeltjes die vrijkomen als je praat, lacht, hoest, schreeuwt, zingt, etc. Of als je geïntubeerd wordt op de IC. Dan ook.

Ik zeg primair omdat er ook sterke aanwijzingen zijn dat ook andere factoren zoals ventilatie een belangrijke rol kunnen spelen. Aan het begin van de pandemie dachten we nog aan overdracht via oppervlaktes (de bekende vieze winkelkarretjes), maar dat blijkt niet zo te zijn.

Maar goed, die druppeltjes komen niet ver. Normaal gesproken ergens tussen de 1 en 2m. Je moet dus vrij dicht bij elkaar zijn, in contact komen zeg maar, om het virus over te dragen. Vandaar de stelregel: hoe minder contact, hoe minder besmettingen. Als we allemaal 4 weken niet buiten de deur zouden komen, keldert het aantal besmettingen. Let op: daarmee is het niet weg, en zul je nog steeds maatregelen nodig hebben. Maar dan hoeft contacten verminderen niet meer. Dan kun je volstaan met een goed testen & isoleren.

Waarom verkeersbewegingen? Het grootste deel van de bewegingen is om mensen fysiek met elkaar in contact te brengen. Je gaat naar je collega’s, schoolklas, familie, etc. Om met elkaar in contact te komen, moet je de weg op. Hoe minder mensen de weg op, hoe minder contacten. Minder bewegingen en minder contacten betekent minder besmettingen. Minder besmettingen betekent minder zieken. Minder zieken betekent minder ziekenhuisopnames. Minder ziekenhuisopnames betekent minder IC opnames. En dat is nu eenmaal de heilige graal van Rutte

Coronavirus

Q: Leeftijdscohorten besmetten alleen elkaar, dat laat zelfs het RIVM zien. Enorm misverstand dat jongeren ouderen besmetten.
A: Dit ligt helaas genuanceerder. Onze maatschappij is nu eenmaal ingericht op leeftijdscohorten. Je zit op school in de klas met leeftijdsgenoten, je vrienden zijn leeftijdsgenoten, in je werk zoek je leeftijdsgenoten op. Het is dus logisch dat mensen primair anderen besmetten uit de zelfde leeftijdsgroep. Daar is immers het merendeel van het directe contact te vinden.
Maar dat betekent niet dat er geen overdracht is tussen generaties. Uit het onderzoek in Lansingerland bleek dat 80% van de besmettingen onder volwassenen terug te voeren was naar de school (m.a.w.: ouders en grootouders zijn besmet via kinderen).

Ook onderstaand figuur laat zien dat er wel degelijk “overdracht” is tussen leeftijdsgroepen. Deze zgn “heat map” laat de ontwikkeling van het aantal Covid19 besmettingen voor verschillende leeftijdsgroepen over tijd zien. Zo is te zien dat aan het begin van de tweede golf vooral in de leeftijdsgroep 20-29 jaar veel besmettingen waren, en dat het van hieruit over andere groepen verspreidt is. Dit zie je doordat de 20-29 balk eerder rood kleurt dan andere groepen.

Thumbnail

Zorg

Q: Waarom wordt de IC niet massaal opgeschaald zoals in andere landen?
A: Ten eerste weet ik niet of dat in andere landen wel gebeurt. Ik kan er in ieder geval niets over vinden. Maar wat denk ik belangrijker is zijn twee andere aspecten:

  1. Nederland heeft zijn zorgsysteem bijzonder “efficiënt” ingericht. We hebben een relatief lage IC-capaciteit per hoofd van de bevolking, bijna de helft van het Europese gemiddelde. Dat betekent dat we dus veel eerder capaciteitsproblemen krijgen.

2. Het opschalen van de IC capaciteit (of in zijn algemeenheid ziekenhuiscapaciteit) is maar een beperkt houdbare oplossing. Laten we even naar de cijfers van 15 December kijken, toen de scholen dicht gingen:
Toen lagen er ongeveer evenveel mensen met Covid19 op de IC als nu, 524. Die dag kwamen er netto 21 mensen bij (46 opgenomen, 25 weer van de IC af of overleden). Zou dit doorgaan, en we nemen geen maatregelen, dan zijn dit vier weken later 4 x 7 x21 mensen = 588 mensen erbij, kom je op 1.112 Covid19 patiënten.
Weer vier weken later (dat was dus afgelopen dinsdag) zit je op het theoretisch maximum van 1.700 bedden waarvoor we ziekenhuizen hebben.

En dan moeten we ziekenhuizen gaan bouwen. Aangezien ik aan dit soort bouwprojecten normaal gesproken meewerk kan ik u vertellen dat je dan 5-10 jaar verder bent.

En dan hebben we het er nog niet eens over dat je voor al deze IC-bedden personeel moet hebben, wat mij op de volgende vraag brengt.

Q: Er is wel IC personeel beschikbaar, zoek maar naar cijfers van het aantal mensen in Nederland dat een geschikte opleiding heeft afgerond en ingezet zou kunnen worden als je ze een degelijk salaris zou geven.
A: Meer een stelling, maar toch antwoord alsof het een vraag is. Keuzes hebben consequenties. Deze mensen hebben nu andere werkzaamheden. Stel dat dit waar is: gaan we ze dan over een jaar allemaal weer ontslaan? Of blijven we, als iedereen gevaccineerd en wel weer vrolijk zijn gang gaat, zitten met een leger aan IC verplegers waar geen werk voor is? Gaan we ze dan weer ontslaan? Of gaan we structureel de zorgpremies verhogen om dat te betalen?

Coronamurw

De routekaart van het kabinet is geen plan om de samenleving te beschermen tegen corona. Het lijkt meer op een spaarkaart. Met intelligente ‘lockdowns’ sparen we er steeds wat vrije plekken bij op de IC.


John

Vorige week las ik in het Algemeen Dagblad het verhaal van John, leerkracht op basisschool Glanerbrug Noord in Enschede. ‘Russisch roulette’ noemt John het plan van het kabinet om de basisscholen weer te openen, terwijl de derde coronagolf al niet meer te voorkomen lijkt. John is de enige leerkracht op zijn school die niet besmet raakte met corona, vertelt hij. Hij is zich rot geschrokken van wat hij zag bij collega’s. Sommigen van zijn collega’s komen nog steeds niet goed uit hun woorden. Andere collega’s zijn soms gedesoriënteerd en weten niet “hoe ze van a naar b moeten komen”.

Suzan

Eerder las ik het verhaal van Suzan, een zorgmedewerkster die van haar werkgever een “regelrecht verbod” opgelegd kreeg om te werken met mondmasker en handschoenen. Het was “taboe” en zou “tot onrust en verwarring leiden” bij patiënten. Suzan vond het onverantwoord om onbeschermd te werken. Omdat in die tijd schaarste het belangrijkste argument was, stelde ze voor om zelf de beschermende middelen te kopen. Dat leverde haar een verstoorde werkrelatie met haar collega’s op. “Kritische vragen werden sowieso niet op prijs gesteld. Je had niets te kiezen,” vertelt Suzan in een interview met BN De Stem. “Zorgmedewerkers willen niet moeilijk doen, ze hebben alles over voor patiënten. Niemand wil z’n baan in gevaar brengen.” Inmiddels is de situatie gelukkig anders. Sinds juni is haar werkgever verplicht haar beschermende middelen te geven als ze daar om vraagt, maar Suzan was (of is) er lange tijd door van slag. “Je legt je neer bij hoe het gaat. Het is vechten tegen de bierkaai. Je wordt monddood gemaakt.” De journalist schrijft dat Suzan, terwijl ze haar verhaal doet, geregeld volschiet.

Marieke

‘Marieke’ werkt ergens op een kantoor. Zij zou haar werk makkelijk thuis kunnen doen, maar zij moet, ondanks de thuiswerkregels, van haar werkgever gewoon naar kantoor komen. Door de scholensluiting werd het voor haar een enorm gejongleer tussen werken op kantoor en de begeleiding van haar dochter met haar schoolwerk via Facetime en tussendoor naar huis gaan om bij haar dochter te zijn. Marieke vertelde aan RTL dat ze er niets van durfde te zeggen, omdat ze haar baan niet kwijt wilde raken. “Dus het is slikken en doorlopen.”

Colinda en Bass

En dan het gezin van Colinda en Bass. Zij zitten al sinds maart met hun 5 kinderen in quarantaine, omdat hun 11-jarige zoon taaislijmziekte heeft. Volgens het RIVM heeft hun zoon geen verhoogd risico, volgens het Center for Disease Control in de VS weer wel. De richtlijnen van het RIVM zijn leidend en dus moet hun zoon naar school. Zij kregen de leerplichtambtenaar op hun dak. Bij 1V vertelt Colinda dat het het gezin veel stress oplevert en niet alleen vanwege de leerplicht. “De kinderbescherming komt er ook bij kijken. Moeten die mensen hier over de vloer komen? Dan is onze quarantaine voor niets! We doen dit niet voor ons plezier. We doen dit voor het welzijn van onze kinderen.”

Lijden in stilte

Het is zomaar een greep uit de vele honderdduizenden verhalen van mensen die volledig in de knel zitten en op wie de coronacrisis zwaar drukt. Je zou bibliotheken kunnen vullen met de gevoelens van onzekerheid, angst, gekwetstheid en trauma die mensen oplopen tijdens deze pandemie. Gek genoeg, gebeurt dat niet. Deze stemmen zijn nauwelijks hoorbaar. Ze komen niet boven de luide roepen om ‘vrijheid’ uit. Ze staan niet eisend te demonstreren op het Malieveld, ze doen niet mee aan rellen, voor talkshows zijn ze niet interessant want hun lijden kent geen agressieve toon en dus scoort het niet hoog in de kijkcijferindex.

De mensen die lijden aan longcovid, de mensen die geen afscheid hebben kunnen nemen van een dierbare omdat ze zelf met covid in het ziekenhuis lagen, kinderen van ouders met een kwetsbare gezondheid die steeds aan moeten horen hoe belangrijk school is, terwijl ze zelf al bijna een jaar niet kunnen gaan. Kinderen als Oriana van 7 jaar oud, die wel dolgraag naar school zouden willen, maar een ouder hebben die groot risico lopen te overlijden aan covid-19 en daarom noodgedwongen afstandsonderwijs volgen. Zij krijgen de boodschappen mee dat ze levenslang beschadigd raken doordat ze niet naar school kunnen. Of die zorg nu terecht of onterecht is, doet voor deze kinderen niet ter zake. Het kwaad is al geschied. Raken ze niet beschadigd doordat ze thuiszitten, dan raken ze wel beschadigd door het stigma dat ze oplopen.

Afbeelding: makyzz – freepik

De coronasamenleving kent veel leed. Heel veel leed. Mensen die lijden onder het virus of de dreiging ermee besmet te kunnen raken, rouw, trauma, verdriet, langdurige scheiding van dierbaren, ouders die gescheiden leven van hun gezinnen omdat ze een kwetsbare gezondheid hebben, mensen met een kwetsbare gezondheid die al een jaar in afzondering leven, mensen die hun eigen veiligheid en dat van hun gezin moeten riskeren om in een onbeschermde omgeving te gaan werken en die daar niets over kunnen of mogen zeggen, omdat ze anders hun baan kwijtraken.

Dan zijn er nog de opa’s en oma’s die zich zorgen maken over hun gezondheid maar toch op de kleinkinderen passen, omdat het echt niet anders kan. Ouders die hun kinderen naar school moeten laten gaan, maar tegelijkertijd de mantelzorg voor hun ouders dragen en die zich dag in, dag uit suf piekeren hoe ze dit allemaal zo veilig mogelijk kunnen doen. Het leidt tot stress. Tot moeilijke gevoelens. Gevoelens van machteloosheid. Het gevoel geen zeggenschap over je eigen leven te hebben. Kinderen die een ouder of grootouder zijn verloren aan Covid-19 en de besmetting het huishouden binnen hebben gebracht. Of een van hun ouders hebben besmet, die moeten toekijken hoe hun vader of moeder worstelt met een slechte gezondheid, niet uit zijn of haar woorden kan komen of maanden later nog steeds niet in staat is een klein wandelingetje te maken. Ze zijn er en ze hebben het moeilijk. We mogen het er niet over hebben, want dat is ‘angstporno’.

Verborgen leed

Het is het verborgen leed van de coronacrisis. Leed dat volkomen buiten beeld is geraakt, of misschien zelfs nooit echt in beeld is geweest. De confrontatie met dit soort leed is kennelijk te zwaar en te moeilijk. Bovendien leidt het af van waar een deel van de mensen naartoe wil (nog altijd een minderheid trouwens): “Gooi open die samenleving.” Vrijheid. Risico’s accepteren. Wie er dood gaat, gaat dood. Geen verhalen over zwaar en moeilijk leed alsjeblieft. Geen kranten vol verhalen van mensen die niet weten waar ze naartoe moeten met hun verdriet alsjeblieft. Geen herinnering aan de doden. Geen erkenning van langdurige ziekte door covid-19. Vrijheid. De rest doet er niet toe.

Het werkt, die roep om vrijheid. Zo gauw het maar even kan – of eigenlijk kan het helemaal niet merken we keer op keer weer – voert het demissionair kabinet versoepelingen door, altijd volkomen onverantwoord en totaal kortzichtig. Alsof onze politici nog altijd de hoop hebben dat corona vanzelf weer verdwijnt. Als we maar blijven doen alsof het er niet is. “Angstporno!” bijten de corona-relativeerders je nijdig toe. Deel geen leed. Hou het voor je. Je zaait angst. “Vast onderliggend lijden.” [sic] En “wat is statistisch gezien de kans dat”…

De onwil van de overheid om corona echt te bestrijden, vraagt grote offers. Levens liggen overhoop, mensen hebben er zelf geen grip op en geen zeggenschap over. Niemand eigenlijk. De meesten van ons houden ons aan de maatregelen. Je doet wat je moet doen. Zorgen dat corona zich niet verspreidt. Je houdt je al 11 maanden lang aan alle regels. En dan moet je je deur wagenwijd openzetten voor corona. Omdat de overheid bedacht heeft dat je kinderen naar school moeten bijvoorbeeld, terwijl een nieuwe variant op de loer ligt. “Aanvaardbaar risico” noemt de overheid dat. Kosten: circa 400 IC opnames en ongeveer 1.000 ziekenhuisopnames. Volgens de modellen. Het aantal doden? Onbekend. We zullen het nooit weten. Hoeft ook niet, het is kennelijk ‘aanvaardbaar’.

Wie mag dood en wie mag leven?

Borreltje erbij, kaasplankje, bakje chips, talkshow aan. Wij bepalen wel even wie dood mag en wie mag leven, wie vrijheid verdient en wie zich maar moet opsluiten.

Met lede ogen zie ik de vergaande ontmenselijking in de samenleving aan. Mensen zijn cijfers geworden, het offer van hun leven of gezondheid ‘aanvaardbaar’. Borreltje erbij, kaasplankje, bakje chips, talkshow aan. Wij bepalen wel even wie dood mag en wie mag leven, wie vrijheid verdient en wie zich maar moet opsluiten. De discussie wordt iedere dag harder. Nu zwepen ook de medici de samenleving op door ethische dilemma’s rond de gezondheidszorg in de media over ons uit te storten. Wie mag er naar het ziekenhuis en wie niet?

De covidpatiënt wordt ‘de schurk’. Alsof we vergeten dat de grote meerderheid van de patiënten er niet voor kiest om besmet te raken. ME-ers die tijdens avondklokrellen besmet raken, zorgmedewerkers die tijdens hun werk in een onbewaakt ogenblik het virus mee naar huis nemen, leerkrachten die toch dat ene kind wilden troosten en daardoor lange, lange maanden niet meer uit hun woorden kunnen komen. Ouders die besmet raken via hun kind. Grootouders die het gezin van hun kinderen moeten ondersteunen, omdat dat echt niet anders kan en het virus oplopen. Omdat het ‘aanvaardbaar’ is. De scholen moeten open. En ouders moeten hun kinderen naar school sturen. Geen keuze. Hoe onmogelijk dat voor sommige mensen ook is. Dat dat niets meer met ‘aanvaardbaar’ van doen heeft, maar gewoon een idioot staaltje autoriteit is van de overheid in crisistijd, het staat niet ter discussie. Uiteraard niet. Je moet er toch niet aan denken dat ouders zelf gaan bepalen wat goed voor hun kind is. De overheid vindt het ‘aanvaardbaar’ dat een (groot)ouder sterft. Zolang de taal- en rekenvaardigheid zich volgens schema ontwikkelt, is het welzijn van de kinderen gewaarborgd. Vergeten we voor het gemak even dat er ook kinderen en jongeren zijn die zich zorgen maken over het virus en de impact daarvan op de gezondheid of het leven van henzelf of hun familieleden.

Sparen

Murw, word ik er van. Coronamurw. Niet eens meer coronamoe. Gewoon murw. De radio staat hier gewoon weer op muziek. De nieuwssites laat ik zoveel mogelijk dicht. Geen talkshows meer, geen nieuws. Ik ben zoveel mogelijk coronavrij. Niet dat ik me niet meer aan de maatregelen houd, in tegendeel. Maar nieuws over corona in Nederland, dat hoef ik echt niet meer te horen. Murw word ik ervan. MURW. Hoe mensen het leven van een ander ‘waarderen’. Hoe mensen elkaar willen dwingen risico’s te lopen omdat ze op hun wenken bediend willen worden. Het constant terugkerende waanbeeld dat je meer dan 4 miljoen mensen kunt afschermen van de samenleving, zodat die andere mensen ‘vrijheid’ kunnen hebben. Het is gedram, puur gedram. Ik hoef het niet meer te horen. Wie kan vertellen hoe je alleen al de mantelzorg formeel kunt organiseren en mensen in risicogroepen volledig doorbetaald vrijstelt van arbeid, die wil ik best aanhoren. De rest is gewauwel in de ruimte. Overigens, dan nog niet. Want hoe ‘aanvaardbaar’ is het eigenlijk in een ‘vrij land’ om een deel van de bevolking voor lange tijd uit de samenleving te weren?

Wil de overheid nu echt zoveel ruimte laten om ons op die manier naar elkaar te laten kijken? Wiens leven moet gespaard en wiens leven mag geofferd worden? Je zou verwachten dat de overheid dergelijke zinloze discussies snel de kop indrukt. Er zijn veel goede redenen te noemen waarom het niet wenselijk is dat burgers constant bezigzijn elkaars waarde voor de maatschappij te bediscussiëren. Het hele fundament onder de samenleving wordt onderuit gehaald. En als een volk zich aan ontmenselijking waagt, weet je dat je een monster creëert dat zich niet meer zo makkelijk laat bedwingen.

Misschien valt het onze overheid niet eens op. Onze bestuurders zijn te druk bezig allerlei intelligente oplossingen te bedenken om corona uit te smeren zodat we zo lang mogelijk met dat virus opgescheept kunnen blijven zitten. De routekaart van het kabinet is geen plan om de samenleving te beschermen tegen corona. Het lijkt meer op een spaarkaart. Met intelligente ‘lockdowns’ sparen we er steeds wat vrije plekken bij op de IC. Misschien pakken ze er in het Catshuisoverleg ook wel een borreltje en een nootje bij: “aanvaardbaar, niet aanvaardbaar, aanvaardbaar, niet aanvaardbaar”. Oh trouwens, in Nieuw Zeeland was het een paar dagen geleden een prachtige viering op Waitangi Day. De enige maskers aanwezig op het feest waren die van de Maori krijgers. Premier Jacinda Ardern serveerde in hoogst eigen persoon een BBQ ontbijt. Prachtig om te zien hoe zij daar genieten van vrijheid. Al sinds juni trouwens. Jacinda Ardern. Zij spaarde levens. Angsthaas.

Kopfoto: wirestock – freepik

Sneeuw!

Binnenzitten in corona-tijd. We doen het natuurlijk allemaal tijdens de lockdown, als het niet noodgedwongen is (alles is dicht), dan wel omdat je gelooft in het goede doel: zoveel mogelijk indammen, omdat de overheid dat voor ons niet doet. Als je een chronische ziekte hebt, kun je je minder vrijheden permitteren. Wij als gezin zien in de regel niemand.

Ik kan gelukkig thuiswerken en mijn man zit met een contactberoep nu ook thuis. Saai is het soms wel, laten we eerlijk zijn. Ik doe het voor mijn eigen bescherming, maar mijn man en zoon doen “vrolijk” mee. We genieten ook veel van de tijd samen. Op de druiligere december en januari dagen die achter ons liggen, was het meestal opstaan, thuiswerken (ik), home schooling (zoon & man), hopen dat het niet regende anders snel even naar buiten, donker, eten, slapen. De dag erna toch wel veel van het zelfde.

Maar niet vandaag! Er ligt SNEEUW! Heel veel, vet veel! Opeens voelt het leven lichter, we gaan naar buiten en hebben lol. In de sneeuw. De sneeuw zal een paar dagen blijven liggen en hopelijk komt er vanaf volgend weekend schaatsplezier bij. Dat zou gaaf zijn!

Voor nu sluit ik af met de mentale voorbereiding op de heropening van de scholen. Onze zoon (8 jaar) is voor de lock-down in december ook al eerder5 weken thuisgeweest (oktober/november) omdat de besmetting toen zo hard stegen.

Hij wilde zo graag even zijn vriendjes wer zien. Ik vind het eng. Hij ook een beetje. Maar de wens is groter dan de angst. Dat is maar goed ook. We overleggen met de juf, de school van zoonlief zet op bepaalde zaken strenger in dan het protocol. Als ik dan hoor dat zoonlief uit eigen beweging de week voor de lockdown uit zichzelf extra goed aan de afstandregels is gaan houden en de juf om hulp gevraagd heeft, durf ik de gok aan voor alleen deze aankomende week.

Nu is iedereen nog in zelfisolatie geweest. Besmettingsaantallen zijn relatief lager, maar ze gaan natuurlijk weer stijgen. Als het al kan, dan zou het deze week moeten zijn. Hopelijk veel ijspret en buitenspelen. Ik acht de kans groot dat ergens vanaf eind volgende week, zo niet de week van de 15e de getallen gaan keren en de Britse variant hard door gaat stijgen.

School gaat meewerken hebben ze beloofd. Als ik het risico te groot vind worden, komt er weer een weekschema. Ik gun het mijn frobel zo om even een weekje iedereen weer te zien en hopelijk komt het allemaal goed.

Terugkijkend op Corona

Deze titel is heel erg positief, dit dagboekbericht is ook niet bedoeld voor nu. Maar voor later. Als wij met zijn allen deze site weer eens raadplegen om te leren van de geschiedenis die op dit moment geschreven wordt .

Ik wil wat tips en trucks meegeven, aan jou, die dit leest in een corona vrije wereld. Mij zijn dingen overkomen tijdens corona, die het daglicht amper konden verdragen.

Ik woonde bijvoorbeeld in de eerste golf in een huis dat viel onder een instelling. Ik werd opgesloten, personeel dreigde tegen me (door de telefoon, want ik wilde ze niet meer zien ivm besmettingsgevaar) met de politie die me zou komen halen bij klachten. Ik was bang. Ik ben nog steeds bang. In november ben ik verhuisd uit de instelling, het is nu februari. Nog iedere dag schrik ik op “daar komen ze, ze worden op me af gestuurd”

Daarnaast: ik zit in een risicogroep en heb nog steeds geen uitzicht op een vaccin, dit vind ik echt heel heel erg kwalijk voor iedereen die in deze groep zit.

In een toekomstige pandemie waarvan ik hoop dat die nooit gaat plaatsvinden: DO BETTER.

Vaccinatieonduidelijkheid

Al sinds het begin van de coronacrisis wist ik 1 ding zeker. Ik wilde zo snel mogelijk gevaccineerd worden. Ook ivm de steeds groeiende extreme angst en mijn risicogroep zijn. Ik maakte de (met de kennis van nu, Foutieve) assumptie dat ik relatief vlot gevaccineerd zou worden. Dat gebeurde met de Mexicaanse griep immers ook.

Boy o boy I was wrong. In de vaccinatiestrategie ging een hele groep zorgmedewerkers, ook zij die niet in de directe covid zorg werkten, of mensen die niet aan het bed werkten of met clienten,voor.

Er is van een heleboel beroepsgroepen een lobby, waar naar geluisterd lijkt te worden in de meeste gevallen. Het lijkt soms ook wel dat ” gezonde mensen” die ik verwacht had dat ze in de bres zouden springen voor risicogroepen, dit niet doen. Van veel mensen krijg ik te horen dat het eerst vaccineren van risicogroepen geen zin heeft . Dat er, natuurlijk geen mensen in isolatie zitten, dit is zogenaamde propaganda. En dat wordt dan gezegd tegen iemand die in isolatie zit al bijna een jaar.

We zitten in de gevaarlijkste periode van de pandemie. Niet alleen vanwege B.1.1.7, maar ook vanwege hoe de samenleving nu doet tegen elkaar. Het ” dor hout” debat wordt gevoerd op de podia van verschillende media. Artsen die in de krant staan met een oproep tot versoepelen (en dan moeten we maar meer doden accepteren) doen mij denken aan de vreselijkste dingen. Wie zijn wij, als mensen, om te beslissen over leven en dood? Alleen maar omdat ” gezonde mensen” dan ietsje meer kunnen. Waar is het omkijken naar elkaar gebleven, het voor elkaar, door elkaar?

Dat muurtje rond om de kwetsbaren? Het is lek. Kijk maar naar de verpleeghuizen. Mijn mantelzorger is supermarkt medewerker., en zij is zelf ook kwetsbaar. Heerlijk beschermend muurtje. Zitten flinke gaten in en de poort staat wagenwijd open. Maar het reparatiemiddel voor deze muur, krijg ik volgens mijn huisarts voorlopig nog niet. Hij weet nog niks.

Tot die tijd, verschuil ik me achter mijn in een gestortte beschermende muur, in de hoop dat ie het houdt…

Corona en onderwijs: Coronafabriek Nederland

In aanloop naar de derde golf gaan de basisscholen weer open

Vooruitlopend op het Catshuisoverleg van zondag, mocht demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra afgelopen vrijdag alvast een cadeautje uitdelen. Na weken van enorme stress vanwege het thuisonderwijs, worden ouders eindelijk van hun loden last bevrijd: de basisschoolkinderen mogen weer naar school, iets waar ouders “reikhalzend” naar uit zouden kijken.

De NOS zat er bovenop: nog voordat het OMT advies door de OMT-leden gezien was, bracht de omroep het nieuws al naar buiten. Het nieuws werd door onbekende bron naar buiten gelekt. Uit onvrede over deze gang van zaken besloot het Bestuurlijk Afstemmingsoverleg Infectieziektenbestrijding (BAO) om het OMT advies niet te beoordelen op wenselijkheid en haalbaarheid. De crisisstructuur werd daarmee onderuit gehaald, maar dat weerhield het kabinet er niet van het besluit toch door te drukken: demissionair onderwijsminister Slob mocht bij Op1 de bijzonderheden vertellen.

[D]e huidige situatie [is] nog ronduit zorgelijk. Het RIVM heeft verschillende scenario’s voor versoepeling van de maatregelen doorgerekend, toegespitst op de heropening van onderwijs. Deze scenario’s leiden allemaal tot een forse toename van de druk op de zorg en zijn bovendien omgeven met zeer grote onzekerheidsmarges …

Brief Jaap van Dissel nav 98e OMT Advies

OMT Advies

Bij Op1 vertelde Arie Slob dat er absoluut geen sprake was geweest van politieke druk op het OMT om een positief advies af te geven voor het heropenen van de basisscholen. Volgens Slob werd het politieke besluit genomen op basis van de medische kennis van het OMT met betrekking tot de risico’s, onder andere het onderzoek naar de verspreiding van de Britse variant via een basisschool in Lansingerland. Op televisie mag je alles roepen blijkbaar, want de gemiddelde kijker duikt nou eenmaal niet in de onderliggende rapporten. Wat Slob zegt is dus sowieso waar.

Volgens Slob zou uit de onderzoeken blijken dat “…kinderen toch veel minder bijdragen aan de verspreiding van het virus, dat geldt ook voor de Britse variant.” Maar blijkt dat ook daadwerkelijk uit het OMT advies? Nee. In het OMT advies staat dat besmetting met de nieuwe VK-variant kan leiden tot meer transmissie van het virus vanuit kinderen, maar dat er geen aanwijzingen zijn dat kinderen eenzelfde rol spelen als bij influenza. Verspreiding via kinderen zal dus voorkomen, hoewel ze door het OMT niet als de grote motor van transmissie worden beschouwd.

Onderzoek naar kinderen in Lansingerland

“Het feit dat kinderen besmet met de VK-variant vaker klachten lijken te hebben, kan leiden tot meer transmissie van het virus vanuit kinderen, in vergelijking met het klassieke wildtypevirus. Kortom, het Lansingerland-schoolonderzoek toont dat kinderen besmet kunnen raken en, waarschijnlijk vaker dan na besmetting met de klassieke variant, ook klachten ontwikkelen. Deze klachten zijn over het algemeen milder dan die bij volwassenen. Besmette kinderen kunnen het virus doorgeven binnen een huishouden en ook op school, en waarschijnlijk mede doordat zij vaker klachten ontwikkelen, gaat die doorgifte wat sneller en uitgebreider dan bij het klassieke wildtypevirus; dit resulteert in een toegenomen Rt-waarde.”

98e OMT Advies

Over de epidemiologische situatie in Nederland laat het OMT er geen misverstand over bestaan: “De meest gunstige prognose betreft de situatie waarin de maatregelen die op dit moment gelden worden gecontinueerd. Met deze sombere voorspelling in gedachten, meenemend de zorgen rondom de mogelijkheid snel te kunnen vaccineren en de onzekerheid wat betreft de effecten van de huidige aangescherpte lockdown, met name op de verspreiding van de VOC 202112/01-variant, is de situatie kwetsbaar en de omstandigheden niet gunstig als uitgangssituatie om versoepelingen door te gaan voeren.”

Een aantal OMT leden acht de risico’s op dit moment te groot om positief over een versoepeling te willen adviseren. “Zij zouden de situatie liefst eerst nog een aantal weken willen volgen, onder voortzetting van de huidige maatregelen.” Het OMT tekent aan dat, op grond van de modelleringen, dit een reëel risico oplevert voor verdere toename van ziekenhuis- en IC-opnames. En dan komt het. Het OMT stemt toch in met een advies om het primair onderwijs en de kinderopvang te heropenen. Niet op biomedische gronden, maar op grond van “diverse maatschappelijke afwegingen”, ondanks de risico’s die dat met zich meebrengt op verspreiding van het virus. Geen (bio)medisch advies dus. En dat is gek, aangezien het OMT enkel bestaat uit “specialisten en experts met verschillende achtergronden en kennis over de desbetreffende ziekte”. Experts uit de (bio)medische vak- en kennisgebieden, geen experts in de antropologie of sociologie. Toch weet het OMT zeker dat er “dringend ruimte gewenst is voor perspectief en enige versoepeling” en dat dat gezondheidsrisico’s overstemt.

Mediahype bepaalt de maatschappelijke afwegingen

Als antropoloog vraag ik me af: hoe komen ze tot deze conclusie, want ik zie een veel complexer maatschappelijk plaatje dan het door (onder andere) de piepkleine Stichting Voor Werkende Ouders geschetste beeld dat de “vlaggen uitgaan en dat ouders massaal blij zouden zijn dat de kinderen weer naar school gaan, zodat ouders weer normaal thuis kunnen werken.”

Sinds april doe ik onderzoek naar de corona-epidemie in Nederland en inderdaad, ouders die “ernaar uitkijken dat kinderen weer naar school kunnen” kom ik in mijn onderzoek ook tegen. Maar de bezorgdheid overheerst. Zeker met de opkomst van de Britse variant. Bovendien spelen er heel wat maatschappelijke problemen rond het risico dat kinderen het virus mee naar huis nemen, waar je in de media nooit iets over hoort. De media bepalen het beeld en trekken zo’n piepkleine stichting met nauwelijks bereik en die geen enkel rapport publiceert, keer op keer van stal om maar te bevestigen: ouders zijn hun kinderen liever kwijt dan rijk. De werkelijkheid is heel gevarieerd en bovendien radicaal anders dan je uit de mediahypes rond kinderen tijdens coronatijd zou denken.

School is een wondermiddel

Ik krijg regelmatig het verwijt dat ik niets zeg over de veronderstelde leerachterstanden, toename van zelfmoordpogingen, een toename van ernstige eetstoornissen en andere problemen die met name jongeren zouden ondervinden door de coronamaatregelen. Deze problemen worden echter al uit ten treure belicht en wat we makkelijk vergeten: aandacht voor de kinderen en jongeren waar het gewoon goed mee gaat tijdens deze pandemie is er helemaal niet meer. Er ontstaat een verwrongen beeld van de situatie van kinderen en wie later de geschiedenis over de pandemie wil schrijven, kan haast niet anders dan concluderen dat het met alle kinderen van Nederland heel erg slecht gaat. En dat beeld, zie ik niet bevestigd in de werkelijkheid.

Omdat het debat zo enorm verhit is moet daar uiteraard de kanttekening bij; we mogen absoluut niet blind zijn voor jongeren met problemen. Maar zeg eerlijk: is les op school dan echt de enige oplossing die we voor hen kunnen bedenken? Sinds wanneer is school de oplossing voor werkelijk alles? En geloven we echt dat alle problemen onder jongeren als sneeuw voor de zon zullen verdwijnen zolang die schooldeuren maar weer opengaan? Geen eetstoornissen meer? Geen depressies meer? Poef, verdwenen? Of poef, weer een stukje uit het zicht van de ouders verdwenen? En is dat, indien het laatste het geval is, nou goed of juist niet? Grote problemen als een eetstoornis, of zware depressies ontstaan namelijk niet in een paar maanden tijd.

De pandemie vergroot problemen uit die vaak al bestonden en in sommige gevallen worden ze nu juist meer zichtbaar voor ouders. Voor sommige jongeren is het zelfs een geluk bij een ongeluk dat ze nu meer tijd met hun ouders doorbrengen. Voor kinderen die mishandeld worden geldt precies het tegenovergestelde, maar die kinderen zijn na schooltijd ook thuis bij hun mishandelende ouders. Dat was voor de meesten van hen ook al zo vóór de pandemie begon. Gelukkig voor hen is er nu aandacht voor. Of is dat wel zo gelukkig? Want eigenlijk worden ze slechts misbruikt als chantagemiddel om die schooldeuren weer te openen. Dat is niet nobel, maar vreselijk naar. Maar nu er toch aandacht voor hen is, grijp in en doe iets waar ze daadwerkelijk mee geholpen zijn. Van kijk-, luister- en leescijfers die de media over hun rug scoren, worden zij echt geen haar beter. Om maar te zwijgen van politici die het lot en leed van deze kinderen naar zich toetrekken in gladde verkiezingspraatjes.

“Toch leek tijdens de eerste lockdown het huiselijk geweld in kwetsbare gezinnen niet toegenomen, zo blijkt uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut. Het gaat om gezinnen die in beeld zijn bij Veilig Thuis vanwege vermoedens van huiselijk geweld. Voor de coronacrisis bleek in 50,3% van deze gezinnen dat er sprake was van veelvuldig of ernstig geweld. Na de lockdown ging het om 53,3 procent van de gezinnen. Dit verschil is niet significant.”

Onderzoek Verwey-Jonker Instituut – November 2020

Als je het kinderen zelf vraagt…

Uit het PraatMee onderzoek van het Nederlandse Jeugdinstituut ontstaat een ander beeld van de problemen die kinderen tijdens de coronacrisis ervaren. Omdat we het hier over het basisonderwijs hebben, licht ik deze groep eruit. Maar liefst “76 procent van de kinderen tot en met 12 jaar die de vragenlijst invulden, vond de afgelopen tijd soms ook positief. Het was bijvoorbeeld rustiger in de klas, en ze hadden meer tijd met hun ouders.” Is het dan allemaal pais en vree onder de kinderen? Nee. De meeste kinderen jonger dan 13 jaar (94%) vond de afgelopen tijd “ook niet leuk”. Niet omdat ze tijdens lockdown niet naar school konden, maar met name “het afstand houden, het minder zien van opa en oma en de angst voor het virus worden als negatief gezien”. 

Uit een quickscan van de Kinderombudsvrouw net na de intelligente lockdown bleek dat kinderen opvallend vaak voordelen van het coronabeleid zagen. Natuurlijk gaven de kinderen niet aan dat ze het aller- aller- allerliefst voltijds naar school willen. Ze vonden het tijdens de intelligente lockdown fijn om hun schoolwerk in hun eigen tempo te maken, ze hadden meer vrije tijd en zagen hun ouders vaker. Daarbij nam de stress in hun leven door de lockdown af. Geldt dat ook voor de kwetsbare kinderen? Volgens dit onderzoek wel. Omdat jeugdzorg minder vaak aanklopt, neemt dat spanning weg. Bij probleemgezinnen bleek veel druk verdwenen toen hulpverleners thuisbleven. Ten slotte waren er ook kinderen die juist blij waren om bij school weg te zijn: “degenen die uit de toon vallen bij hun klasgenoten of zelfs worden gepest, [werden] niet meer dagelijks geconfronteerd met hun problemen.”

Als je het de kinderen zelf vraagt, is een fijn en veilig thuis het belangrijkst.

Quickscan van de Kinderombudsvrouw

Veilige haven

De afgelopen maanden hebben we in de media door de strot geduwd gekregen dat kinderen jarenlange schade oplopen als ze niet naar school kunnen, omdat de school voor kinderen hun veilige haven is. Dat we ons niet heel hard op het hoofd krabben over deze stand van zaken, zegt veel over onze samenleving. Opvallend genoeg is er geen enkel onderzoek te vinden waaruit blijkt dat kinderen de school in grote getalen inderdaad als dé veilige haven in hun leven zien. Als je het de kinderen zelf vraagt, is een fijn en veilig thuis het belangrijkst. Voor veruit de meeste kinderen is hun thuis gelukkig ook fijn en veilig.

Het meest ongemakkelijke onderzoek naar het welzijn van kinderen komt van de Universiteit van Leiden. Waar de Raad van de Kinderbescherming en het Verwey-Jonker instituut geen toename zagen van kindermishandeling, zag de Universiteit van Leiden dat wel. Op basis van vermoedens van professionals in het onderwijs en kinderopvang die als informant fungeerden, zouden volgens het onderzoek naar schatting 40.000 kinderen tijdens de lockdown te maken hebben gehad met kindermishandeling. Bij een eerdere meting in 2017 ging het om 15.000 kinderen. Dat zou een forse stijging zijn, maar slechts bij 8,6% – of 3.440 kinderen – ontstond dat vermoeden tijdens de lockdown. Deze kwetsbare kinderen gaan tijdens de huidige algemene scholensluiting wel naar school voor noodopvang.

Dan is er nog één groep over: de kinderen die niet in beeld zijn bij de leerkracht, maar die wel kwetsbaar kunnen zijn. Dat is goed voorstelbaar, zeker niet ieder kind dat het thuis moeilijk heeft zal opvallen of hulp zoeken. Maar om hoeveel kinderen en jongeren gaat het dan eigenlijk? En staat dat aantal wel in verhouding met de gezondheidsrisico’s waar 1,5 miljoen kinderen en hun gezinnen aan blootgesteld worden? Stel dat het om nog eens grofweg 3.500 kinderen gaat. Daartegenover staan 3.647 kinderen die bij een pleeggrootouder wonen, wier levens een zeer dramatische wending kunnen krijgen als zij hun verzorger besmetten met het coronavirus. Bijvoorbeeld.

De samenleving zit complex in elkaar

Hoeveel kinderen er precies bij hun grootouders inwonen is niet bekend. Het CBS heeft één categorie voor kinderen die in een instelling wonen, samen met een broer of zus wonen en kinderen die (al dan niet samen met een ouder) bij de grootouders inwonen. In 2019 was dat 2,1% van alle kinderen. In 2019 telde Nederland bijna 3,4 miljoen kinderen jonger dan 18 jaar. Stel nu, en dan nemen we het even krap, dat 1% bij een grootouder inwoonde, dan hebben we het over 34.000 kinderen. Ook deze kinderen zijn als kwetsbaar aan te merken, aangezien hun grootouders een verhoogd risico lopen op een ernstig ziekteverloop als zij besmet raken. Die kinderen zijn van deze grootouders afhankelijk. Die kwetsbaarheid mag ook niet zomaar van tafel geveegd worden.

Bron: CBS

De manier waarop wij samenleven zit dus vele malen complexer in elkaar dan je zou denken. Verreweg de meeste kinderen wonen in een gezin met vader en moeder samen. Ongeveer 16% van de kinderen woont in een eenoudergezin. Dat zijn 544.000 kinderen die afhankelijk zijn van de zorg van één ouder. Wat als die ouder langdurig ziek wordt? Of sterft? De impact op deze kinderen zal enorm zijn. Tijdens een gezondheidscrisis moeten ook deze kinderen als kwetsbaar worden aangemerkt.

Eén op de drie Nederlanders is mantelzorger. Veel ouders van basisschoolleerlingen dragen naast de zorg voor hun kinderen, ook nog de zorg voor hun (schoon)ouders. Dat is zorg die niet zomaar overgenomen kan worden door formele zorgverleners, zoveel zorgpersoneel is er eenvoudigweg niet. Iets meer dan de helft van de ouders met baby’s en kleuters die gebruik maken van kinderopvang, laten de grootouders zeker 8 uur per week oppassen. Een derde van de ouders met kinderen in de basisschoolleeftijd, laten de grootouders 8 tot 12 uren per week oppassen.

Kantar – Effecten van de coronacrisis op de kinderopvang

Een aardig weetje overigens, is dat toen de basisschoolkinderen vanaf 11 mei weer naar de opvang mochten, slechts 1 op de 3 ouders weer evenveel gebruik zegde te gaan maken van de (kinder)opvang als voor de lockdown. Gezinnen zijn na 11 mei minder gebruik gaan maken van gastouderopvang en de BSO, maar betaalden wel gewoon door.

De gezinnen die minder gebruik wilden gaan maken van de (kinder)opvang wilden dit in 35% van de gevallen omdat ze de opvang konden vervangen door thuis te werken. Ruim 1 op de 3 gezinnen wilde ook (misschien) niet meer evenveel gebruik gaan maken van de (kinder)opvang als voorheen. Hoeveel ouders hangen dan daadwerkelijk de vlag uit dat de kinderen weer naar school mogen? Dat zal in de praktijk wel meevallen.

De ouders hebben het moeilijker dan de kinderen

Vergeleken met de kinderen, hebben de ouders het wel moeilijker met de situatie dan hun kroost. Uit een peiling van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid blijkt dat een groot deel van de ouders de opvoeding momenteel als moeilijk ervaart. Bij de peiling in juni gaf de helft van de ouders aan uit balans te zijn “als het gaat om de balans tussen draagkracht en draaglast in de opvoeding van het kind”. Bijna de helft van de ouders vindt het volgens die peiling moeilijk om veranderingen en plotselinge gebeurtenissen op te vangen, waar dat voor de crisis 7,5% was.  

Uit onderzoek van Opvoedinformatie Nederland, Ouders & Onderwijs en Kassa blijkt dat ouders over het algemeen wel tevreden zijn met de maatregelen die scholen hebben genomen. “Twee op de drie ouders geeft aan tevreden te zijn met hoe het afstandsonderwijs door de school werd ingericht. Daarnaast is 70 procent van de ouders tevreden over het contact met de leraar in deze periode.” Wel ervaarden meer ouders (54%) meer stress door het afstandsonderwijs, terwijl 27% minder stress ervaarde. Van deze ouders denkt 40% dat hun kind minder goed leerde dan vóór de lockdown.

Resumerend: 76% van de kinderen vond de intelligente lockdown ook positief, terwijl 54% van de ouders meer stress ervaarde. Al met al, valt het mee. En dat iets minder dan de helft van de ouders níet meer stress ervaarde, mag ook best aangetekend worden.

Hoe ouder de jongere, hoe moeilijker de coronacrisis

In de leeftijdsgroep 13 tot 18 jaar zijn vooral de studie en de voortgang daarvan (40%) en het sociale leven (44%) punten van zorg. Veel jongeren (85%) uit het MBO hebben moeite met de coronamaatregelen. Vooral vanwege de invloed van de maatregelen op hun sociale leven en omdat spanningen thuis kunnen oplopen.

23% van de studenten ontvangt sinds de coronacrisis minder inkomsten uit arbeid. 40% van de bijna 15 duizend ondervraagde mbo-studenten kon minder werken of verloor zijn of haar bijbaan vanwege de coronacrisis. Bijna 40% geeft aan ondersteuning nodig te hebben om niet in financiële problemen te komen. Ongeveer 20% van de studenten maakt zich serieus zorgen over zijn/haar financiële situatie: “Studievertraging en het moeilijk vinden van werk en stages zorgen ervoor dat studenten minder snel aan een inkomen komen.”

Dus niet alleen school en opleiding vormen toch een behoorlijk probleem voor jongeren, met name hun sociale leven ligt stil en daarnaast worden zij economisch hard getroffen. Vergeleken met januari 2020, voor corona dus, is de werkloosheid onder jongeren gestegen met 3,8%. Hoe langer de pandemie voortduurt en hoe langer er restricties op de samenleving zullen zijn, hoe groter de problemen voor jongeren zullen worden. Die problemen los je niet op door de (basis)scholen open te gooien. Want zolang zij geen (bij)baan kunnen vinden omdat nog veel sectoren op slot zitten en de werkgelegenheid voor hen achteruitgaat, zullen zij problemen ondervinden in hun ontwikkeling naar zelfstandigheid. Jongeren of jongvolwassenen boven de 18 kunnen zelfs in serieuze financiële problemen terechtkomen.

Testen en vaccineren van onderwijspersoneel

Bij deze besmettingsgraad en met de dreiging van de Britse variant die bovendien bescherming tegen ziekte door vaccinatie toch onzeker maakt, levert het openen van de basisscholen eigenlijk vooral problemen op. De kwetsbare kinderen mochten al naar de noodopvang. De aantallen kinderen in gezinnen met een kwetsbare ouder, die opvang nodig hebben van een grootouder, die met hun grootouders onder 1 dak wonen, die bij ouders wonen die mantelzorger zijn voor een oudere met een kwetsbare gezondheid of die zelf ziek kunnen worden, zijn vele malen groter dan het aantal kwetsbare kinderen in de basisschoolleeftijd die ‘buiten beeld’ zijn. Iets meer dan de helft van de ouders vindt het zwaar, maar gezien de tevredenheid van de kinderen blijkt dat zij het toch goed doen.

Maatregelen in het onderwijs zijn aardig bedacht, maar wat extra testen en voorrang bij vaccineren zal verspreiding via scholen niet voorkomen. In de eerste plaats natuurlijk omdat die vaccins nog lang niet voor handen zijn. Maar daarnaast biedt noch testen, noch een vaccinatie een veiliger werkomgeving. Testen en vaccinatie bieden beiden geen bescherming tegen besmetting en bieden dus – om er maar een oude favoriet in te gooien – schijnveiligheid. Het voorkomt dat een leerkracht lang thuis moet zitten of – in het geval van een vaccin – zelf niet meer ernstig ziek zal worden. Maar beide middelen bieden geen preventie. Testen voorkomt de besmetting niet en een vaccin ook niet, de besmette leerkracht weet dan snel of hij besmet is geraakt en wordt dan zelf niet ernstig ziek, maar hij draagt het nog steeds over op zijn gezin, die daar nog wel ernstige klachten van kunnen krijgen. En die gezinsleden kunnen het ongemerkt weer doorgeven aan anderen. Via mantelzorg aan de oudere ouders bijvoorbeeld, op bezoek bij een oudere in een verpleeghuis, of bij een broertje of zusje woonachtig in een instelling.

Voor zowel kinderen, hun ouders als hun leerkrachten zijn er ook andere manieren te bedenken om kinderen dat stukje sociale ontwikkeling mee te geven (denk aan buitenactiviteiten of sportwedstrijdjes) en in kleinere groepjes de nodige instructie-uren op school te bieden. Of misschien zijn er gepensioneerde leerkrachten die het leuk vinden dat digitaal te bieden. Of ouders, studenten, rekenwonders, wie dan ook met een talent voor uitleggen en wat persoonlijke aandacht, die bij willen springen om kinderen digitaal uitleg te geven bij het thuiswerk. Als de samenleving het welzijn en welbevinden van kinderen echt zo belangrijk vindt, zullen er vast ergens kantoren of horecagelegenheden met goede ventilatie zijn die ruimte ter beschikking willen stellen. Ik kan tientallen oplossingen bedenken, en waar een wil is, is een weg. Maar is die wil er eigenlijk wel?

Human Capital

Ik durf te stellen: nee, die wil is er niet. Dat het niet om het welzijn en welbevinden van kinderen gaat, is eenvoudig af te leiden uit de onvrijwilligheid om aan fysiek onderwijs deel te nemen. Als het het kabinet echt om de kinderen zou gaan, dan zou er een vrijstelling van schoolplicht komen voor kinderen die het thuis juist wel goed doen en zich juist beter voelen bij thuisonderwijs. Voor kinderen die vooral het contact met opa en oma missen. Voor kinderen met ouders in een risicogroep, of kinderen die zich gewoon zorgen om hun eigen gezondheid of dat van hun familieleden maken. Stel dat er dan toch leerachterstand optreedt, dan kan de school met de ouders overleggen over een jaartje doubleren. Zo erg is dat niet in crisistijd.

Leerachterstanden hebben sowieso niets te maken met de algemene ontwikkeling van kinderen. Ze hebben te maken met de complexe inrichting van onze maatschappij, onze wens die maatschappij te behouden zoals die is en kinderen vol te stoppen met de kennis waar wij van vinden dat ze erover moeten beschikken. Dat kan ook anders. We zouden bijvoorbeeld een hogere beloning kunnen geven aan de praktische beroepen, waardoor kansenongelijkheid ineens heel anders bekeken kan worden. Maar ook het onderwijs zelf kan anders ingericht worden. In Zweden bijvoorbeeld, of in Noorwegen, gaan kinderen pas naar de basisschool als ze zeven jaar zijn en halen die zogenaamde ‘achterstand’ (in vergelijking met de cognitieve vaardigheden met kinderen in landen waar kinderen eerder beginnen) binnen twee jaar in. De Noorse schoolsystemen staan bovendien hoger aangeschreven dan het onze. Leerachterstand is uiteindelijk een uitvloeisel van een systeem: het is een norm te behalen binnen een bepaald tijdsbestek. En die norm is niet vastgesteld op basis van de optimale ontwikkeling van kinderen, maar opgesteld op basis van maatschappelijke wenselijkheid. Laten we rustig aan doen. Ieder mens kan zich voorstellen dat het niet veel uitmaakt of een kind van tien jaar vandaag leert hoe je 1/3 x 2/4 uitrekent, of over een paar maanden.

Leerachterstanden hebben vooral te maken met de malle molen van de human capital fabriek. Kinderen moeten worden klaargestoomd voor de arbeidsmarkt. Ieder jaar dat zij vertraging oplopen, kost geld of levert praktische problemen op. Veel van die problemen zullen oplosbaar zijn; zo kunnen gepensioneerden tegen een aantrekkelijke beloning misschien een jaar langer doorwerken om tekorten in gespecialiseerde beroepen op te vangen. Dat prijskaartje is een habbekrats vergeleken bij de economische schade die we nu oplopen door lange perioden van restricties. Een verlies of vertraging in de opbouw van human capital kan echter ook tot stagnatie van economische groei leiden, waardoor er in de toekomst vermindering van welvaart kan ontstaan. En dat zijn serieuze problemen, die echter wel in het perspectief geplaatst moeten worden waar ze horen: het economische. Daar mogen de knappe koppen zich over buigen, want verlies van human capital door longcovid, door demotivatie voor een bepaald beroep, door burn-out en trauma, misschien zijn dat wel veel grotere problemen voor ons human capital dan afstandsonderwijs.

Dat human capital de voornaamste reden is dat het kabinet de scholen als laatste wil sluiten en als eerste weer wil openen, is overigens geen hypothese. Dit blijkt uit overheidsdocumenten:

“Onderwijs is de sector waarvan sluiting de grootste negatieve maatschappelijke en economische effecten met zich meebrengt. Op korte termijn, omdat ouders beperkt thuis kunnen werken. Op langere termijn, omdat er minder opbouw van human capital plaatsvindt, en de ongelijkheid toeneemt. Een sluiting van scholen nu betekent zeer waarschijnlijk dat er op zijn vroegst in januari wordt heropend, gezien de naderende kerstvakantie.”

Memo Catshuis briefing van 25 oktober

Coronafabriek Nederland

Als de besmettingen weer oplopen, is het een realistisch scenario dat de scholen eerst open-dicht-open-dicht en misschien zelfs weer allemaal dicht moeten en dat er dan zelfs voor de kwetsbare leerlingen geen onderwijs meer verzorgd kan worden. Hoe langer het virus de kans krijgt te muteren, hoe groter de kans wordt dat de huidige vaccins in ieder geval een update nodig hebben. Of wie weet, zijn ze straks gewoon niet meer werkzaam tegen nieuwe varianten. En dan begint alles weer van voren af aan. Die vaccins komen nu druppelsgewijs binnen, we zien hoe tergend langzaam het gaat. Willen we echt het risico lopen dat deze vaccins straks de vuilnisbak ingaan en we weer een jaar of langer achterop zijn?

Met de heropening van de basisscholen in deze situatie win je weinig en je verliest veel. Het zal mensenlevens kosten en veel langdurig zieken opleveren. Onder hen ook kinderen. De scholen dragen bij aan de verspreiding en zorgen dus automatisch voor een verlenging van de periode van restricties. Een langere lockdown, grotere schade aan de economie, en uiteindelijk zullen die faillissementen toch komen. Minder werkgelegenheid en de rekening van de coronacrisis, die mag deze generatie dan ook nog eens betalen.

Sommige ouders hebben nu meer geldzorgen dan voorheen. Hoeveel van die ouders zullen dat uiteindelijk op hun kinderen afreageren? Hoeveel kinderen komen er in slechte financiële omstandigheden terecht? Hoe zal dat uitwerken op hun schoolprestaties en hun kansengelijkheid? Jongeren en jongvolwassenen zitten nog langer thuis. Ouders zitten thuis. Kinderen kunnen niet naar hun grootouders. In principe. Maar ze kunnen naar school. En daar is dan ook meteen alles mee gezegd. Verjaardagsfeestje? Nee. Op schoolreisje? Uitvoering? Sportwedstrijden? Bioscoop? Eindmusical? Schoolvoetbal? Paasontbijt? Koningsspelen? Nee, nee, nee, nee. nee. Naast school is bijna alles nee. En dat voor een hele lange tijd. Zeg, beste ouders. Denken jullie nou echt dat dat het waard is?

Leven met het virus

Hoe langer de pandemie voortduurt, hoe groter de problemen zullen worden. Meer onrust, meer stress, meer burn-out (vooral in de zorg), meer rouw, meer trauma’s, meer persoonlijke drama’s omdat familieleden bijvoorbeeld niet in het huis van een overleden partner/ouder mogen blijven wonen, meer faillissementen, meer werkloosheid, meer rellen, meer polarisatie. Hoe dan ook, kinderen hebben dan misschien geen leerachterstand meer, maar ze komen in een samenleving terecht waar ze struikelen over de ellende en de problemen.

En hoe zit het voor hen straks met de doorstroom naar een vervolgopleiding? Want daar zal het gaan stagneren. Hebben ze nu ondanks alles door moeten werken op school om aan het einde van de rit toch met diploma deflatie te maken te krijgen? Wat waarschijnlijk al het geval zal zijn voor de ook nog jonge mensen die momenteel een vervolgopleiding volgen. We offeren heel wat op voor primair onderwijs op school. Waar het OMT een zeer zorgelijke situatie ziet op (bio)medisch vlak, zie ik die op maatschappelijk vlak. En inderdaad er is ‘dringend ruimte gewenst voor perspectief’, maar wel met een lange termijn visie. Niet het soort perspectief dat gebaseerd is op de hypes in de media en waar politici wat kiezers mee binnen denken te kunnen harken.

Het demissionair kabinet zal moeten kiezen. Het is niet toevallig dat samen met het nieuws over de heropening van de basisscholen gelijktijdig de discussie over ‘dor hout’ weer oplaait. Dat is namelijk precies wat het kabinet uitstraalt. ‘Leven met het virus’ zoals het kabinet dat noemt. Of zoals de strategie oorspronkelijk genoemd werd: het virus ‘gecontroleerd uit laten razen‘. Dat was al een zeer onverstandige keuze, maar met de verschillende varianten op de loer om de samenleving over te nemen en misschien nog wel verder te muteren, is het echt geen optie meer.

Met de basisscholen open zonder werkelijk adequate maatregelen, wordt Nederland één grote coronafabriek. Samenwerkend aan het human capital van de toekomst, terwijl het nù aankomend human capital nu geld moet lenen om opleiding of studie te betalen, en zit weg te kwijnen voor onbepaalde tijd. In de afgesloten sectoren zit veel kapitaal, zowel menselijk als niet-menselijk, dat verloren dreigt te gaan. Het is sparen voor een Nederlandse virusvariant en een kwestie van tijd totdat de vaccins niet meer werken. En sparen voor heel wat financiële ondersteuning voor mensen die omvallen. Dat is het ‘redden’ van – wat men vermoedt maar niet zeker weet – een paar duizend kinderen die niet in beeld zijn maar wel kwetsbaar en die we blijkbaar niet op een andere manier kunnen bereiken of helpen (hoeveel moeite of geld mag dat eigenlijk kosten?), uiteindelijk best waard.

PS. Die ventilatie voor de scholen, staat dat eigenlijk nog op de planning?

Kopfoto: jcomp/freepik.com