Waarom ben je boos?

Deze week ging ik weer eens los. Het gebeurt me wel vaker. Deze keer ging het om de steeds luidere roep eerst andere mensen dan de primaire doelgroep (iedereen die verhoogd risico op overlijden) te vaccineren, om verschillende redenen. De meeste redenen zijn een variant op één van de volgende twee argumentaties:

  1. Bij vaccinatie van 50-70 jarigen zijn meer levensjaren te winnen / meer de zorg te ontlasten dan wanneer je begint met de oudsten.
  2. Om heel belangwekkende redenen voor een bepaalde groep mensen moet diezelfde groep voor.

Beide argumentaties zijn fout. En veel belangrijker, ze negeren de afspraken die we als samenleving hebben gemaakt in Maart.

Ons sociale contract

Het sociaal contract is de filosofie dat de legitimiteit van het gezag van de staat over het individu voortkomt uit een contract dat tussen beiden is afgesloten. Veelal is dit impliciet en wordt dit hypothetische contract in het verleden geplaatst.

(bron: Wikipedia)

Het concept van een sociaal contract bestaat wel degelijk. Ik dacht dat politiek, en in bredere zin democratie, een vorm van sociaal contracteren is. Politici beloven dingen, wij kiezen uit de verschillende opties degenen die we het beste vinden, zij doen min of meer wat ze beloofd hebben. Soort van…

Ons sociale contract voor de Corona pandemie is in ieder geval vrij simpel: we sturen op maximale zorgcapaciteit, tot we groepsimmuniteit bereiken. Op de “natuurlijke” wijze, of door middel van vaccinatie. In de tussentijd “beschermen” we de ouderen met een muur, ring, slotgracht, mijnenveld of gewoon een grote hamer. En zij zonderen zich af.

Ik ben vader van en mantelzorger voor mensen in de risicogroepen. Ik was, en ben, het niet met deze strategie eens. Naar mijn bescheiden mening zou het elf-na-rijkste land van de wereld meer moeten kunnen doen voor haar inwoners dan “op hoop van zegen” beleid. Voor mij is het het toppunt van egocentrisme om juist op het moment dat zwakkeren in de samenleving hulp nodig hebben ze te laten stikken. Vrij letterlijk trouwens. Omdat het te veel moeite is.

Maar ja, de meerderheid kiest. Of in dit geval: de afgeleide vorm van de meerderheid, in de vorm van ons kabinet. Dus ik heb me ernaar gevoegd. En prijs me gelukkig dat ik onderweg niemand kwijt ben geraakt.

In dat licht vind ik het wel tamelijk vervelend dat we het in de tussentijd nog een keer verkloot hebben met zijn allen. En zelfs deze minimale inspanning die we beloofd hebben dus niet waar konden maken. De tweede golf was voor ouderen en kwetsbaren nog verwoestender dan de eerste. Aan het eind van de eerste golf hadden we 6.100 slachtoffers te betreuren. 13 weken later, aan het begin van de tweede golf, waren dat er 100 meer. Sindsdien zijn er 7.500 mensen meer overleden. Lekkere bescherming is dat.

Grafiek met het percentage patiënten met Corona dat is overleden naar leeftijdsgroepen.

De daadwerkelijke slachtoffers van Covid-19 zijn voor 93% ouder dan 70 jaar. Zie bovenstaande grafiek van AlleCijfers.nl op basis van RIVM data. Van de overige 7% is ongeveer 80% tussen de 60 en 69. Dit is de verdeling:

Totaal>70 jaar60-69 jaar>60 jaar
Eerste golf        6.103         5.676                 342               85
Tweede golf        7.629         7.095                 427             107
Totaal     13.872       12.901                 777             194
Dodelijke slachtoffers van Covid19 naar levensgroep

In het licht van deze cijfers durf ik de stelling aan dat er maar zeer weinig mensen zijn die daadwerkelijk overtuigend hard kunnen maken dat ze meer recht hebben op hun leven terug dan onze ouders en grootouders.

Ik zal hem ook verder onderbouwen door te laten zien dat ook in het aantal gewonnen levensjaren de 70+ groep met afstand de meeste winst brengt. En daarna ben ik wel klaar met de discussie. Want ondanks dat de dodelijke slachtoffers ouder zijn, is er geen sprake van dor hout.

Dit is de levensverwachting voor de leeftijd die iemand had in NL op 31 december 2020:

Leeftijd (op 31 decemberLevensverwachting
0 jaar82,05
1 jaar81,81
5 jaar77,89
10 jaar72,91
15 jaar67,93
20 jaar62,99
25 jaar58,08
30 jaar53,17
35 jaar48,28
40 jaar43,41
45 jaar38,6
50 jaar33,85
55 jaar29,22
60 jaar24,76
65 jaar20,52
70 jaar16,5
75 jaar12,76
80 jaar9,38
Bron: CBS

Een eenvoudige berekening van de grenswaarden van de verschillende leeftijdsgroepen komt tot de volgende aantallen verloren levensjaren tot nu toe. Hierbij is de “range” bepaald door de minimale en maximale waarden voor de levensverwachting binnen een leeftijdsgroep.

Gem. levensverwachting Verloren levensjaren
MinMaxMinMax
>70 jaar9,3816,5jaar =121.011212.866jaar
60-69 jaar20,5224,76jaar =15.94119.234jaar
 <60 jaar29,2282,05jaar =5.67515.935jaar
Verloren levensjaren per leeftijdsgroep

Met andere woorden: er is geen twijfel over mogelijk dat de ouderen en kwetsbaren in de afgelopen 11 maanden de kosten voor hun deel van het contract betaald hebben. Zij hebben de ultieme offers gebracht. En nu is het tijd voor ons deel van het contract. Nu mogen zij als eerste geholpen worden.

Nu de vaccins er zijn…

Wij hadden een contract afgesloten. Wij hadden afspraken gemaakt met 2,4 miljoen mensen (plus de kwetsbaren onder de 70, nog een paar miljoen erbij). Zij zouden binnen blijven tot er een vaccin was, de rest zou zoveel mogelijk doen om hen te beschermen.

Het beschermen is al niet gelukt. En nu gaan we doen alsof er een reden is om ze het vaccin te ontzeggen?

11 maanden. 13.000 doden. Plus de slachtoffers in kwetsbare groepen onder de 70.

Ter referentie betekent dit ook dat onder de overige 15 miljoen mensen ruwweg 3.000 doden zijn gevallen. Helaas kan ik daar geen cijfers voor vinden, maar ik durf er een fles wijn op te zetten dat de meeste slachtoffers in deze groep is te betreuren.

Elf maanden leven tussen hoop en vrees. En we praten met slappe lulsmoesjes over waarom we ons deel van de afspraak WEER niet na hoeven te komen?

Er is geen discussie over mogelijk. Op geen enkele manier is er een subgroep vast te stellen die meer levens of verloren levensjaren kan redden dan het vaccineren van de 70-plussers. Vaccineren van deze groep zal grosso modo altijd 6.3 tot wel 37.5 (!) keer meer levensjaren redden in vergelijking met welk alternatief dan ook.

Dus mensen die het advies van de Gezondheidsraad menen weg te moeten zetten als fout, kortzichtig of zelfs onwetenschappelijk mogen wat mij betreft inderdaad uitleggen welke waanzinnig goede reden je hebt om dit simpele rekensommetje te negeren. En bij voorkeur onderbouwd met je eigen rekensommetje. Want die mis ik altijd.

Als we tot onze knieën in de vaccins staan vind ik het prima dat leraren, ME, iedereen in de zorg die buiten de door de Gezondheidsraad geadviseerde 10% valt, OV-medewerkers, politiemensen in zijn algemeenheid, BOA’s en wie dan ook nog meer onderling gaan bedenken wie de volgende is. Of wie er al gelijktijdig gevaccineerd kan worden. Maar dat is niet de situatie. Er is sprake van schaarste, vertragingen en dus van verdringing.

Dus waarom ben ik boos?

Ik ben boos omdat we ons niet aan onze deal houden.

Snel na het uitbreken van de eerste golf was duidelijk dat onze zorg het niet aan kon. Dat de ziekenhuizen de toestroom van patiënten niet aan konden. En dus hebben we het anders opgelost, en hebben we veel ouderen thuis geprobeerd te behandelen. Want opname in een ziekenhuis was maar eenzaam zo zonder bezoek. Dat je als je ziek bent ook thuis in quarantaine moet werd er even niet bij gezegd. Dat familie ook thuis niet langs durfde te komen “wisten” we nog niet.

Ik was al boos nadat ik in de eerste golf van dichtbij mee heb gemaakt wat die humane thuisoplossing voor veel ouderen heeft betekent in de eerste golf. Ziek zijn en sterven in totale eenzaamheid, zonder continue zorg. Alleen een zwaar overwerkte huisarts en / of thuiszorgmedewerker die af en toe kwam kijken. Zo goed en zo kwaad als het kon. Er zijn er die PTSS overgehouden hebben aan alle keren dat ze weer een dodelijk slachtoffer vonden.
Ik was nog bozer toen ik in januari 2021 weer berichten in de krant las over ouderen die alleen zijn gestorven. Zonder hulp, zonder zuurstof. Gevonden door totaal overspoelde huisartsen of andere verzorgers. Nu in het noorden van het land.

Ik was boos toen in de eerste golf hele afdelingen van verpleeghuizen in ons dorp werden gedecimeerd. Mede omdat er geen of onvoldoende beschermingsmiddelen werden gebruikt. En toch stug vol werd gehouden dat al die bewoners op magische wijze aan hun virus kwamen, maar dat het zeker niet lag aan de verkeerde PBM. Alsof zij massaal ‘s nachts uit hun hermetisch voor alle bezoek afgesloten verpleeghuis braken om lantaarnpalen af te lebberen.
Ik was nog bozer toen in de tweede golf meer verzorgingshuizen en hun bewoners werden getroffen dan tijdens de eerste golf. Ook omdat we nog steeds aan het bakkeleien zijn over die fucking mondkapjes.

Ik was boos dat onze kerkklokken 2x per dag geluid hebben, voor weken aan een stuk. Terwijl dat normaal gesproken 1x in de 2 weken gebeurde. Weet u wie tegenwoordig nog traditionele kerkdiensten houden? Al die mensen die we aan het afschermen waren.
En ik was nog bozer toen ik me realiseerde dat ik blij was dat al die klokken in de tweede golf “gelukkig” grotendeels ergens anders geluid hebben.

Ik was boos toen bij een groot deel van deze begrafenissen helemaal niemand aanwezig was. Omdat het niet mocht. Maar ook omdat zelfs de directe familie niet durfde. Omdat de partner ziek thuis was. Of omdat de begrafenis van de partner 2 weken geleden was.
Ik was nog bozer omdat het in de tweede golf niet veel anders was.

Kortom: ik was boos op het opzichtig falen van onze o zo perfecte samenleving, waarin we alles o zo goed geregeld hebben.
Ik was nog bozer om te zien dat het een systeemfout is, want in de tweede golf gebeurde het allemaal gewoon weer. We hebben niets geleerd.

Maar weet je waar ik pas echt pissig van wordt?

Mijn schoonvader van 79 woont in een aanleunappartement boven een verzorgingstehuis voor geestelijk gehandicapte ouderen. Ze delen de voordeur. Het verzorgingstehuis heeft tot de tweede week van januari Covid19 buiten kunnen houden.

En toen kwam het binnen. 2.5 week later zijn er vijf mensen overleden. Als wij in December klaar hadden gestaan hadden zij bij de eerste groep gezeten als één van de meest kwetsbare mensen in Nederland. Nu zijn we te laat. En daar kun je geen Deltaplan tegenaan gooien.

Ik ben wel eens terecht aangesproken dat ik de discussie over vaccinatie persoonlijk maakte. Maar de mensen voor wie het echt persoonlijk is, die hebben geen stem in de discussie. Ik ben niet boos om wat er met mij persoonlijk is gebeurd. Of de mensen waar ik van hou. Wonder boven wonder zijn we er allemaal nog. Ik ben boos voor alle anderen die dit geluk niet hebben gehad. Ik ben boos voor alle mensen wiens stem wordt ondergesneeuwd en weggedrukt in de kakafonie van over elkaar heen buitelende lobbyclubs en belangengroepen.

Dus nee, hiermee spreek ik dus niemand persoonlijk aan. Iedereen moet roeien met de riemen die er zijn. Je doet je stinkende best binnen de kaders waar we in vast zitten. Maar op het systeem mag ik best boos zijn.

Ik spreek wel de samenleving als geheel aan als die op zijn Hollands wegduikt op het moment dat de rekening moet worden betaald. Drogredenen, onwaarheden en slappe excuses aanvoert waarom groep X, Y of Z nu voor moet.

Nee.

De ouderen en kwetsbaren wilde deze oplossing niet. En ik ook niet. Wij, en vele anderen, wilden indamming. Wilden van de zomer nog een maandje doorbijten en er vanaf zijn. Wilden voorzorgsmaatregelen en duidelijke, heldere afspraken over hoe we zouden reageren als het terug kwam. Wilden in oktober al ingrijpen om de tweede golf in de kiem te smoren. Maar de meerderheid heeft anders gekozen.

Prima. Nu zijn de excuses op. We hebben in maart vorig jaar de vaccinatievolgorde al bepaald. Eerst de groep die dood gaat aan Covid19.

Blijf nog maar een paar weken langer thuis. En ja, dat kost iets. Ga maar klagen bij de verantwoordelijken. Ga ze nog een keer wegsturen. Stem voor de lol eens niet op de mensen die zorgen dat je thuis opgesloten zit.

Maar blijf met je tengels van die vaccins af.

Gepubliceerd door Martijn de Riet

Meer stukken van Martijn lezen? Kijk dan hier.

4 gedachten over “Waarom ben je boos?

  1. Beste Martijn,
    Het verhaal is duidelijk. Helemaal gelezen.
    Maar hou het wat korter voortaan. Denk dat de meesten halverwege afhaken i.v.m. de lengte.
    Begin met de conclusie en onderbouw het daarna net zo ruim als je wilt.
    Dank voor het commentaar. Hoop dat het kabinet het ook leest en er naar handelt.

  2. Ik kan je boosheid goed volgen en ben het grotendeels met je eens (niet uit eigenbelang want ik hou me al bijna 11 maanden aan alle maatregelen en kan dat ook nog wel even volhouden). Als de scholen opengaan gun ik de docenten echter wel voorrang want met de Engelse variant lopen zij dan ongevraagd risico zonder mogelijkheid zich aan de adviezen te houden en ze nemen zo het virus ook mee naar anderen (kwetsbaren)

  3. Ik snap die boosheid en vind het een mooi betoog of verhaal wat je schrijft en het klopt ook nog ,als je goed kunt lobbyen en een groot platform krijgt lukt het om de kwetsbare nog langer op te sluiten ,die zeggen toch niks

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *